Photoshop Magazin
 


Andy Warhol (e)

01 October 2009 | Sayı: Oct 2009
 
1 2 3 4 5
 

1945 yılında çıkartılmış doğum sertifikasına göre Andrew Warhol (e) 6 Ağustos 1928’de Amerika’nın Pennsylvania Eyaleti’nde küçük bir kasaba olan Forest City’de dünyaya geldi. Çekoslovakya’da doğumundan hemen sonra ailesiyle birlikte Amerika’ya göç ettiğine dair söylentiler de var. Yine de, doğum gününü 6 Ağustos’ta kutladığı biliniyor. 22 Şubat 1987, saat 6.31’de safra kesesi ameliyatı sonrası oluşan komplikasyonlar nedeniyle New York Hastanesi’nde öldüğünde doktorlar bu olayı bir tıp skandalı
olarak tanımladılar. Bu iki tarih arasında yaşadıkları ise, adeta moderne sanatın ve yaratıcısı olduğu pop-art akımının tarihçesi…
New York’ta iş sahibi olmak Babası Ondrej Warhole, inşaat işçisi, daha sonraları da maden işçisi olarak çalıştı. 10 yaşından sonra taşındıkları Pittsburg’da çeşitli sinir hastalıkları geçiren Andy, 1945 yılında liseyi bitirdi. 1949 yılında mezun olduğu Carnegie
Teknoloji Enstitüsü’nde resim, sanat tarihi, sosyoloji ve psikoloji okudu. Mezun olduktan sonra New York’a taşındı. New York’ta Glamour Dergisi’nin sanat editörü Tina Frederiks’le tanıştı ve Glamour için çizimler yapmaya başladı. İlk işi “Başarı, New York’ta Bir İş Sahibi Olmaktır” başlıklı bir yazıya görsel malzeme çizmekti. Yazı yayınlandığında ismi yanlışlıkla Andy Warhol olarak yazıldı ve o günden sonra soyadının son harfini hiç kullanmadı. Truman Capote’nin hikayelerini resimlendirmek için çizdiği illüstrasyonlardan oluşan ilk solo sergisini, 1952’de New York Hugo Galerisi’nde açtı. 1953-55 tarihleri arasında bir tiyatro topluluğu için sahne tasarımları yaptı. Bu dönemde ilk kitapları yayınlandı ve saçını gümüş rengine boyatmaya başladı.

1956 yılında eserleri, New York Modern Sanat Müzesi’nde sergilendi, ayrıca Miler Ayakkabıları için yaptığı reklamlarla 35.Yıllık Sanat Yönetimleri Kulübü Büyük Ödülü’nü kazandı. Aynı ödülü bir sonraki yıl da stüdyosuna götürdü.

Ödüle doymayan bir yıldız 1960 yılında ilk tablolarını yapmaya başladı. Bunlar Dick Tracy, Süpermen, Temel Reis gibi çizgi roman kahramanlarıyla ilgiliydi. Model olarak ayrıca Coca Cola şişelerini de kullanıyordu. 1961’de ciddi sanat eleştirmenleri tarafından
fark edilmeye başladı. 1962’de çizimlerini yaptığı dolar banknotları ve Campbell marka çorba kutusu üzerine yaptığı çeşitlemeler, “Yeni Gerçekçilik” ismi verilen bir pop-art sergisinde sergilendi ve bu sergiyle büyük bir başarı kazandı. Tüm New York sanat çevresi ondan bahsetmeye başladı. 1963 yılında “Fabrika” adını verdiği stüdyosuna taşındı. “Red Jeckie” ve “Flower” ismini verdiği resim serilerini çizmeye başladı. 1964 yılına kadar “Fabrika’da 200 resim yaptı ve birçok film çekti. Warhol, çektiği kısa filmleriyle Bağımsız Film Ödülü’nü kazandı.

Ayrıca, “Empire” ve “Sleep” isimli iki deneysel uzun film çekti. Bu filmlerden “Empire” 8 saat sürüyordu ve yapımı, Empire State Building’in karşısına konulmuş bir kameranın 8 saat boyunca sabit noktada çalıştırılmasıyla gerçekleşmiştir. “Sleep”in de konsepti buna benziyordu. Uyumakta olan birinin 6 saatlik uykusunu görüntülüyordu.

Warhol, kendisiyle yapılan röportajda “Birisinin yazdığı kitabı okumaktansa, kendine iç çamaşır alışını seyretmeyi tercih ederim” demişti. Okumakta olduğunuz yazının mütevazı yazarı da Warhol’un bu filmleri sadece ve sadece seyircilerin tepkisini seyretmek için yapmış olduğu inancında… Kendinizi, bir sinema salonunda, Empire Stade Building’in aynı açıdan 8 saatlik çekimini (en azından ilk yarım saatini) seyrederken düşünürseniz ne demek istediğimi anlayacağınızı tahmin ediyorum.

Sanat kültüründe deprem 1965 yılında, ilk solo müze sergisi açıldı ve aynı tarihte sürpriz bir kararla artık resim yapmayacağını açıkladı. Bu kararına da 1972 yılına kadar sadık kaldı. Aradaki dönemde de tabii ki boş durmadı. Dünya sanat kültürü anlayışını kökünden değiştirecek bir işbirliğine girdi. Velvet Underground; Lou Reed, Johne Cale, Sterling Morrison, Maureen Tucker ve eski fotomodel yeni şarkıcı Nico’nun oluşturduğu bir müzik grubuydu. Warhol, grubun ilk albümünün prodüktörlüğünü üstlendi. Albüm müzik eleştirmenleri tarafından, “o döneme kadar yapılmış en etkileyici albüm” olarak göklere çıkartıldı. Sonra Warhol, albümün konsepti üzerine “Exploding Plastic Inevitable (kaçınılmaz plastik patlaması)” isimli multimedya bir gösteri geliştirdi. Gösterinin
açılışı 1966 yazında gerçekleşti. Salondaki ana sahnede grup müzikal performansını yaparken, yan sahnelerde müzikle uyumlu çeşitli gösteriler gerçekleşiyordu.

Salonun her yerine Warhol’un filmleri yansıtılıyordu. Renkli ışıklar ve filmler sahneye ve grubun üzerine yansıtılıyordu. Gösterinin seyirci üzerindeki etkisi şok ediciydi. Daha sonra Lou Reed’in biyografisini yazacak olan Diana Clapton gösteriyi “cehennemin bekleme salonu”na benzetmişti. Lou Reed’in gruba yeni bir prodüktör bulmasıyla Velvet Underground’la Andy Warhol’un beraberliği sona erdi.

Warhol’un 1966’da yaptığı “Chelsea Girl” adlı filmi, ticari salonlarda gösterilen ilk underground film olarak tarihe geçti. 67 yılında Warhol üniversitelerde konuşmalar yapmaya başladı. Konuşmaları o kadar başarılı olmuştu ki, bazı üniversiteler, onun yerine konuşma yapması için Warhol’a benzeyen tiyatrocularla anlaşmaya başladı.

 

Suikast 3 Haziran 1968’de Warhol’a radikal bir grubun üyesi olan Valerie Solanis tarafından suikast girişiminde bulunuldu.
Ağır yaralı olarak hastaneye kaldırılan Warhol göğsünden aldığı üç yara nedeniyle önce öldü sanıldı, kalp masajıyla hayata döndürüldü, ancak iki ay sonra ayağa kalkabildi. Solanis önce akıl hastanesine, ardından da 3 yıllık cezasını çekmek üzere cezaevine gönderildi.

Warhol, 70’li ve 80’li yıllarda bir modern sanat idolü olarak kariyerine dorukta devam etti. 1969 sonbaharında
Interview Dergisi’ni çıkartmaya, 1972’den sonra da tekrar resim yapmaya başladı. Umut vaat eden genç sanatçıları destekledi, sergiler açtı. 1987 yılında öldüğü zaman 59 yaşındaydı. Dünya onu resimleri, logoları (Rolling Stones’un ünlü “dil” logosu da Warhol’a aittir.) ve “gelecekte herkes 15 dakikalığına ünlü olacak” sözleriyle tanımaya devam ediyor…

 

October 2009

 


Periskop Bakışı