Photoshop Magazin
 


InDesign GREP Stilleri Nedir? Nasıl Kullanılır?

01 July 2009 | Sayı: Jul 2009
 
1 2 3 4 5
 


Find Change Paneli
Indesign Edit > Find/Change paneline CS3 sürümüyle birlikte eklenen GREP arama ve değiştirme stilleri CS4 sürümüyle birlikte Paragraf Stillerinede eklendi.Böylelikle daha güçlü ve kullanışlı bir hal aldı. Bu yazımda GREP stilin bazı kodlarını açıklayacağım
ve bunun yanında çok ihtiyaç duyulan bazı hazır GREP kodlarını sizlerle paylaşacağım. Edit > Find/Change panelinde sırasıyla Text, GREP, Glyph, Object seçenekleri yer almaktadır.

Hepsi herhangi bir nesneyi bulmaya veya bulduğumuz nesneyi değiştirmeye yarar.GREP aramasını normal, hep kullanılan Text araması gibi kullanabiliriz. GREP stilleri anlatırken konuyu biraz senaryolaştırarak anlatacağım. Önce birkaç basit kodu tanımaya çalışalım.

Veya Bağlacı “ | “
Bir dökümanım var ve bu döküman üzerinde “After Effects“ kelimelerini bulmak istiyorum.Buraya kadar olan konuyu Edit > Find/Change Text panelinden rahatlıkla halledebilirim. Tüm kodları “ “ içerisinde göstereceğim hiçbir tırnak koda dahil değildir.
Konu “After Effects“ kelimeleriyle birlikte mesela “Motion Effects“ kelimelerini bulmak olursa Text paneli yeterli olmayacaktır.
İki kelime grubunu aynı anda aratabilmek için GREP paneline “(After|Motion) Effects“ yazmak yeterli olacaktır.

Veya “|“ bağlacı ile aranacak kelimelerde aralarda boşluk bırakılmamalıdır. Bu durumda arama sırasında hem “After“ hem de “Motion“ kelimelerine aynı anda arama yapılacaktır. GREP stillerinin büyük harf ve küçük duyarlılığı vardır. Biz bu örnekte “After Effects“ ve “After effects“ kelime gruplarını arıyorsak Indesign GREP stille ne yazdıysak onu arayacaktır.

Bu durumda yine veya “|“ bağlacından yararlanabiliriz. GREP stil kodumuz şöyle olacaktır. “(After|Motion) (e|E)ffects“ böyle aradığımız takdirde dört farklı kelime grubunu yakalayabiriz.Yani “After Effects“, “Motion Effects“, “After effects”, “Motion effects” kelimeleri aranacaktır.

Birden Çok Harf Arama
GREP stil kullanırken kodlama dilini çokta bilmek gerekmemekte, GREP stil paneli kullanarak bu konuyu kolayca halledebiliriz. Bu çalışmadaki senaryomuz aradığımız kelimelerin ortak noktası “e“ harfi ile başlayıp “s“ harfi ile bitmeleri olsun. Sırasıyla GREP stil kodlarımızı oluşturalım.Öncelikle aradığımız kelimenin başlangıç ve bitiş harflerini yazalım.

”es” Öncelikle aradığımız bir kelime yani “e” ve “s“ harfleri arasında başka harfler var.Aralarında harf olduğunu belirtmeliyiz.Bunun için kullanacağımız kod “[\l\u]“ olacak. Grafiker arkadaşlarımızın kod kelimesine duydukların irite olduklarını biliyorum.Adobe’ de biliyor ki bunun için bir kolaylık hazırlamış. :) Yapılması gereken “e“ ve “s“ harflerini yazdıktan sonra imleç ikisinin arasındayken veri girilen kutucuğun yanındaki “@“ işaretine tıklamak.

Açılan menüden Wildcards > Any Letter seçeneğine tıklamak.
“[\l\u]” kodunun direkt olarak eklendiğin göreceğiz. Bunları uyguladıktan sonra GREP kodumuz “e[\l\u]s“ halini alacak.
Bu durumda sadece “e” ve “s“ arasında herhangi bir karakterle arama yapacaktır çünkü adet belirtilmedi. Bir veya daha fazla adette arama yapmak için ”+” kodunu kullanmamız yeterli olacaktır. Yine “e“ ve “s“ karakterleri arasına herhangi bir karakter kodunu kullandıktan sonra “+“ kodunu kullanarak “e“ harfi ile başlayıp “s“ harfi ile biten sınırsız uzunlukta kelime aratabiliriz.
Kodumuzun son hali “e[\l\u]+s“ böyle olmalıdır.

GREP panelini kullanarak eklemek için “@” işaretine tıkladıktan sonra Repeat > One or More Times seçeneğini kullanabiliriz.

 

GREP stilimiz bu haldeyken örnek dökümanımda arama yaptığımda “effects” kelimesini bulucaktır, aramaya devam ettiğimde “expressions“ kelimesinide bulacaktır. Bu kelimelerin harf sayıları farklıdır fakat ikiside “e“ ile başlayıp “s“ ile bitmektedir.
Unutulmamalıdır ki GREP stilleri büyük küçük harfe duyarlıdır.Bu durumda yazının başında incelediğim veya “|“ bağlacı yine kullanılabilir.

 

Bu kodu böyle kullanırsak son hali “(E|e)[\l\u]+(S|s)“ böyle olacaktır.Bu durumda baştaki ve sondaki harflerin hem küçüklerine
hem büyüklerine bakacaktır.

Bul / Değiştir Özellikleri


Belki de esas özelliği bu GREP stillerin sonuçta bir nesneyi değiştirmeyeceksek neden bulalım :)

Bu konuya girmeden önce GREP stil panelinde ki Indesign ile birlikte gelen hazır GREP kodlarından bazılarını inceleyelim.
Edit > Find/Change panelinde “Query“ menüsü altında bulunan GREP kodları bazı nesneleri bulabilmemiz için hazır gelen kodlardır. Örneğin dökümanımızda birden çok karakter boşluğu olduğunu düşünürsek;

“Multiple Space to Single Space“ komutunu kullanabiliriz. Birden çok paragraf boşluğunu bir kerede bulup tek paragraf boşluğuna dönüştürmek için; “Multiple Return to Single Return“ kodunu kullanılabilir. Paragraf sonlarında fazladan konulmuş tüm beyaz boşluk tiplerini kaldırmak için; “Remove Trailling Whitespace“ komutu kullanılabilir. Bul / değiştir ile ilgili yine bir senaryo düşünürsek hazırladığımız dökümanda email adresleri bulunmakta ve email adreslerinin karakter formatları değiştirilecek.
GREP stil kodunu hazırlayalım; Öncelikle bizi email adresini getirecek olan işaret “@“ işareti ondan başlamak mantıklı olacaktır.
Aslında sadece “@” işaretini kullanarakta email adresleri bulunabilir ama her seferinde tüm adresi seçip değiştirmemiz gerekecek. Email adreslerinde “@“ işaretinin başında ve sonunda harfler ve nokta olduğundan kodu buna göre hazırlamayız.
“@“ işaretinden sonra harfler geleceğinden “@[\l\u]“ Wildcards > Any Letter kodumuzu ekliyoruz.

Email adresleri içerisinde rakamlarda olabileceğini göz önüne alarak rakam kodunuda eklemeliyiz. Any Letter komutu ile birlikte gelen köşeli parantezlerin içerisine girerek. Wildcards > Any Digit komutuyla rakam kodunuda ekliyporuz.

Kodumuz “@[\l\u\d]“ halini aldı.

Email adreslerinde “.“ işaretinin veya “_“ işaretinin sıkça kullanılır bu sebeble aramaya eklemeliyiz. “.“ için köşeli parantezler içerisine sadece bir “.“ eklememiz yeterli olacaktır. Evet kodumuz “@[\l\u\d.]“ halini aldı fakat sadece karakter, rakam ve nokta işaretinden birer adet ekledik bunların birden çok tekrar etmeleri gerektiğini belirtmeliyiz.İmleci kodun sonuna getirip Repeat > One or More Times komutuyla bir veya birden çok tekrar etmesini sağlayabiliriz. “@[\l\u\d.]+“ böylece GREP kodumuz “@” işareti sonrasında gelen tüm bölümü bulacak.Fakat önceside olmalı yapmamız gereken kod içerisinde “@“ işareti sonrasını alıp “@“ işaretinin başına kopyalarsak “@“ işaretinin öncesinide yakalayabiliriz. “[\l\u\d.][email protected][\l\u\d.]+”

Bu hazırladığımız email arama kodunu daha sonra kullanmak amacıyla “Query“ olarak kaydedebiliriz. “Query“ menüsünden “Save“ komutuyla dilediğimiz bir isim vererek kaydedebiliriz.

Paragraf Stillerinde GREP Stili


Indesing CS4 versiyonu ile birlikte GREP stilleri artık Paragraf stillerine de eklendi. Artık sadece bul değiştir komutuyla değil paragraf stilleri içerisinde de kullanabilmekteyiz. Örnek senaryomuzda bizden istenen dökümandaki tüm rakamlar farklı renkte olması şimdilik :).


Dökümanımızda tüm paragrafları tek bir stilde tanımladım.Paragraf stilinin özelliklerinden GREP Stiline gelerek yeni bir GREP stili tanımlarız.

Hazır olarak rakam olarak arama kodu gelmektedir. ”\d+” bu kod paragraftaki tüm rakamları etkileyecektir. Kod satırının hemen üzerinde karakter stili tanımlama menüsü bulunmaktadır. Buradan karakter stili tanımlayabiliriz. Indesign CS4 sürümü ile birlikte artık panel içerisinden direkt “New Character Style“ kullanılarak yeni bir karakter stili tanımlayabiliriz.

Yeni karakter stiline sadece karakter rengi verdim ve tüm rakamlar renklendi. Döküman içerisinde rakamlar Open Type özelliklerinde Fractions veya Old style tipinde “3/4” yapılmak istenirse; Yeni bir GREP stili tanımlayabiliriz. Paragraf Stili içerisinde “New GREP Style“ diyerek yeni GREP stil açılır.,

Kullanacağımız kod “\d+/\d+“ bu kodu kullanarak 3/4 yazadığımızda tanımladığımız karakter stili ile “3/4” şeklinde kullanabiliriz.
Parantez Kullanımları Verdiğim eğitimlerde GREP Stil konusunu incelerken en çok gelen soru parantez içindeki yazıları değiştirip değiştiremediği bende büyük bir keyifle evet derim :)


Senaryoda döküman içerisinde birden çok parantez içerisinde yazı mevcut bunların formatlarını değiştirmemiz gerekiyor.
Örnek dökümanda paragraflarda kullanılan stili açıp GREP stil bölümündan yeni bir  GREP stil tanımlıyoruz. Parantezler içerisindeki yazıları bulmak için GREP stil menüsünden Symbols > Open Parenthesis Character komutuyla açık parantez
aramak için gerekli kodu ekliyoruz.

“\(“ kodumuz ekleniyor.
Dökümanlar içerisinde hem harfler ve hem rakamlar olabileceğinden onlarıda eklemeliyiz.
Öncelikle harfler ; GREP stil menüsünden Wildcards > Any Letters harf kodunu ekliyoruz. “\([\l\u]” kodumuzun son hali. Rakamlar içinde Wildcards > Any Digit komutunu kullanıyoruz.Any Letter komutu ile birlikte gelen köşeli parantezlerin içerisindeyken ekliyoruz rakam kodunu.

“\([\l\u\d]“ kodumuz bu halini aldı. Şimdi bunları tekrar ettirmemiz gerekiyor.Repeat > One or More Times komutuylatekrar etmelerini sağlıyoruz. “\([\l\u\d]+“ kodumuzun repeat eklendikten sonraki hali. Son olarak açtığımız parantezi kapatacağız.
Tekrar Symbols > Close Parenthesis Character komutuyla parantez kapatma kodunu ekleriz. Kodumuz tamamlandı.

“\([\l\u\d]+\)“ bu kodu kullanarak tüm parantez içerisinde ki yazıların formatları değiştirebilir. Symbols menüsü içerisinde ki tüm parantez özelliklerini kullanabiliz.Köşeli parantez “[]“, küme parantezi “{}“ kullanılabilir. Bu ilk yazımla Indesing GREP stil özelliklerine giriş yapmaya çalıştım.Sizden gelen yorumlara göre GREP stil özelliklerine devam edebiliriz yada etmeyebiliriz.
Hoşçakalın.

 

July 2009

 


Indesign