Photoshop Magazin
 


Bilişim Tüketicisi

01 September 2008 | Sayı: Sep 2008
 
1 2 3 4 5
 

Öncelikle şunu belirtmek istiyorum ki; bu yazının konusu gidip bir tekno marketten aldığınız dizüstü bilgisayarınızın bozuk çıkması halinde sahip olduğunuz haklar değildir. Aldığımız herhangi bir ürünün bozuk çıkması klasik tüketici hukuku kapsamına girmekte olup, bu yazımızın kapsamına girmemektedir.

Her birimiz her gün bir dizi alışveriş yaparız. Yeni ürünler alır, kullanır, bazısından memnun kalır bazısından ise şikayetçi oluruz. Artık hepimiz biliyoruz ki bir mağazadan ürün alan tüketiçinin belli hakları vardır. Bu haklarımızı çoğu zaman kullanmadan geçsek de varlıklarını bilmek bile içimizi
rahatlatır. Mağazadan bir ürün alırken biz Tüketiciyizdir.

4077 Sayılı Tüketiçinin Korunması Hakkında Kanunun 3/e Maddesi; “Tüketici: Bir mal veya hizmeti ticari veya mesleki olmayan amaçlarla edinen, kullanan veya yararlanan gerçek ya da tüzel kişiyi,.. ifade eder” diyerek tüketiçinin tanımını yapmıştır.

Alınan ürünün türüne göre tüketiciler sınıflandırılır. Örneğin; beyaz eşya tüketicisi, tekstil sektöründe tüketici, otomotiv tüketicisi vb. Yukarıdaki tanımda dikkat edilecek husus; sadece bir ürünü satın alan kişi değil, aynı zamanda bir hizmetten faydalanan kişi de “Tüketici” olarak adlandırılabilmektedir.

Burada Mal ve hizmet kelimelerinin ayrımını yapmak adına Kanun’un tanımlarına göz atmakta fayda var.4077 Sayılı Tüketiçinin Korunması Hakkında Kanunun 3. Maddesi ne göre; “Mal: Alış-verişe konu olan taşınır eşyayı, konut ve tatil amaçlı taşınmaz malları ve elektronik ortamda
kullanılmak üzere hazırlanan yazılım, ses, görüntü ve benzeri gayri maddi malları, (c bendi)
Hizmet: Bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan mal sağlama dışındaki her türlü faaliyeti, (d bendi) … ifade eder”

Peki “Bilişim tüketicisi” nedir?
Bilişim tüketicisi; bilişim sayesinde üretilen ürünlerden değil, bilişimin bizzat kendisinden faydalanan kişidir. Yani bilişim kullanıcısıdır. Örneğin; internet kullanıcısı bilişim tüketicisidir, telefon (GSM-sabit telefon) abonesi, navigasyon kullanıcısı bilişim tüketicisidir.Tüketici Hukukunda geçerli olan bir dizi ilkeler söz konusudur. Bunlar kalite ilkesi, serbest rekabet ilkesi, dürüstlük (Yanıltıcı reklam) ilkesi gibi ilkelerdir. Bilişim tüketicilerinin yaşadıkları en büyük sorun “Kalite” ilkesinde yaşanmaktadır.
Kalite ilkesi tüketiçinin korunması hakkında kanunun “Ayıplı Mal” başlığını taşıyan 4 ve “Ayıplı Hizmet” başlığını taşıyan 4/A maddelerinde düzenlemiştir. Buna göre; “Madde 4 - Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda ya da reklam ve ilanlarında yer alan veya satıcı tarafından bildirilen veya standardında veya teknik düzenlemesinde tespit edilen nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan ya da tahsis veya kullanım amacı bakımından değerini veya tüketiçinin ondan beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mallar, ayıplı mal olarak kabul edilir.”

Madde 4/A - Sağlayıcı tarafından bildirilen reklam ve ilanlarında veya standardında veya teknik kuralında tespit edilen nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan ya da yararlanma amacı bakımından değerini veya tüketiçinin ondan beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren hizmetler, ayıplı hizmet olarak kabul edilir.

Bizim gibi bilişim alanında dünyanın çok gerisinde olan bir ülkede bilişim standartlarının oluşmadığı bir gerçektir. Bu nedenle aslında “Kalite” ilkesi çoğu zaman ve yerde ihlal edilmesine rağmen, biz genellikle bunun farkında olmayız. Fakat aslında kullandığımız internetin hızından (gelecek sayıda bu konu ayrıntılı olarak incelenecektir) tutunda navigasyonun sağlanamamasına, cep telefonu ile görüşmelerimizdeki ses kalitesine ya da kapsama alanına kadar birçok konuda ve kullanım alanında kalite ilkesi ihlal edilmektedir.

Kalite ilkesinin ihlal edilmesi aldığımız bilişim hizmetinin bizim açımızdan faydasını düşürmekte, bu nedenle daha az faydaya karşılık daha fazla para ödemek zorunda kalmaktayız. Bu ise bizim açımızdan bilişimin maliyetini yüksek tutmakta, halkımız bilişimle barışmakta yavaş kalmaktadır.
İnternet tüketicisi açısından kalite ilkesini inceleyeceğimiz gelecek sayıda görüşmek üzere

 

September 2008

 


Tasarım Hukuku