Photoshop Magazin
 


Yanlış Uygulamalar Sonucu Yaşamımızdaki Yazı Kirliliği

01 December 2007 | Sayı: Dec 2007
 
1 2 3 4 5
 

Merhaba sevgili okurlarım. Bu ay yanlış yazı uygulamaları sonucu yaşamımızın görsel kirliliği hak­kında sizleri bilgilendireceğim. Yıllarca kimsenin bihaber olduğu Latin alfabesinin sahibi olduğunu bildiğimiz batı dahi birçok yanlışı uygulamakta ve hiçbir şeyin far­kında değiller.


Latin alfabesinin yazım kuralları vardır. Bunları sizlere teker teker açıklayacağım. Bir de bilinmesi gereken birşey şu; her yazının kuralları vardır. Japoncanın, Çincenin, Arapçanın... Kafanıza göre bir şeyleri uygulayamazsınız. Arapça'yı Çince yazım kuralına göre yani harfleri alt alta yazamaz­sınız.


Yani Latin harflerini Çince'de olduğu gibi alt alta yazamazsınız. Tabi ki yazarsınız ama çirkin olur ve okuma güçlüğü yaratmış olur­sunuz. İnsanlar algılamada güçlük çekerler. Bunun doğrusu açık hava­ da, tabelalarda ve basılı malzemelerde kitap sırtları dahil tüm grafik tasarımlarda Latin yazısı aşağıdan yukarı doğru yazılır.


Nedeni şudur; biz Latin alfabesini soldan sağa yazıyoruz. Bu sebeple dar alanlara yazılacak yazılar başımızı sola yatırdı­ğımız zaman yazıyı aşağıdan yukarı doğru okuyabilmemiz gerekir. Akademide eğitimimizde dünyaca ünlü rahmetli yazı ustası hocam Prof. Emin Barın bunu böyle söylerdi. Bu kural sadece bir hususta delinir. O da bir kurum için logo veya logotype araştırması yapıyorsanız...


Fakat onunda bir sınırı vardır. O da şudur; çok harfli bir uygulamadan kaçınmalıdır. Şimdi buna göre şöyle şehrimiz­de birçok uygulamada Çin yazı kuralına göre uygulanmış örnek görmekteyiz. Aralarında doğrularını da görüyorum ve seviniyorum. Neden? Çünkü 'doğru olanını da bilen var­mış' diyorum.


hspace=0

Kitapevlerine girdiğim zaman kitapların sırtlarına bakıyorum, orada da yabancı kitaplar dahil çoğunluğunun sırt yazısı tepe takla yukardan aşağı. Uygulayıcı efendiler! Kitap sırt yazısı, masaüstünde duruşuna göre dizayn edilmez.
Yeri, kütüphane kitap rafında dik duruşunda aşağıdan yukarı doğrudur. Siz hiç kitapların kütüphanelerde üstüste dizildiğini gördünüzmü? Kitaplar dik ve yanyana dizilirler.
Bir diğer kuralda şudur; süslü tabir ettiğimiz veya inisial alfabenin büyük harfleri ile bir başlık veya cümle oluşturulmaz. Çünkü yine okuma güçlüğü yaratmış olursunuz. Ayrıca görüntü ahengi yönünden de estetik olmaz. Bunun da kuralı şudur; bir kelimenin baş harfi büyük olur ve küçük harf ile devam eder.
Evet önemli hataları sizlere açıklamış oldum. Bunun dışında uygulanan işlerde görünen diğer hatalarda şöyle; yazı karakterlerinin seçiminde öyle kötü yazı karakterli işler var ki estetiği son derece kötü yazı karakterlerini izleme mecburiyetinde bulunuyoruz. Açıkhavada reklam tasarımı yapan şirketlerin bu gibi hatalara düşmemeleri gerekir. Yazı karakterlerinin daha iyi kullanılması gerekir.
Işıklı uygulamalarda yazı karakterinin dışına bir outline hat yaratmaktalar. Bu da yazının esas karakterini bozmaktadır. Yaşadığımız çevrenin güzel tasarımlarla dizayn edilmesinde tabela tasarımcılarının veya belediyelerin ilgili departmanlarının bu bilgilere dikkat etmeleri ve özen göstermeleri gerek¬mektedir. Önemli yazı konularından biri de yönlendirme işaret ve yazılarıdır. Maalesef kamu kurumlarının bazıları bunlara hiç riayet etmemektedir. Neticede o kurumda kargaşa yaratmış olunmaktadır.
Günümüzde zamanın çok önemli olduğunu düşünürsek buna önem göstermek gerekmektedir. Hoşça kalın.


Erdinç Akın
[email protected]

 

December 2007

 


Akademi