Photoshop Magazin
 


InDesign'ı Pratik Kullanmak

01 September 2007 | Sayı: Sep 2007
 
1 2 3 4 5
 

InDesign gün geçtikçe popülerliğini artıyor. Özellikle yurtdışındaki kullanımı arttığından, ulusal basın, yurtdışına baskı hizmeti veren tüm  şirketler öncelikle bu yazılıma geçmeye başladı. CS3 sürümüyle birçok şey değişti ve ADOBE CS3 paketindeki yazılımları kullanmak yakında bir tercih değil, neredeyse bir mecburiyet olacak. Çalışma hayatı şimdilik diğer yazılımlarla işi yürütmemiz için gerekli olanakları sağlasa da, bu rahat zamanı bu yazılımları öğrenerek geçirebiliriz. Kitaplar, eğitim kurumları, dergiler bu yazılım üzerine kaynak oluşturuyor. Yazılımı sadece bilmek öğrenmek bir yana, onu çalışmalarınızda kullanarak daha pratik bir kullanıcı noktasına gelmelisiniz. Size zaman kazandıracak çalışma tekniklerini keşfetmeli, kolaylıkları bularak işlerinizi daha kısa zamanda ve daha güzel bir şekilde sonlandırmanın yollarını bulmak için kullanabilirsiniz. Biz bu noktada önemli olduğunu düşündüğümüz, çalışmalarında kullanıcılara önemli zaman ve pratiklik sunan bir çalışma tekniğini incelemeye çalışacağız.


hspace=0



Türkçe kaynağında 'Yer Tutucu' olarak geçen bu özelliği, biz çalışmalarımızda MasterPage özelliği ile birlikte ele alacağız. Standart özelliklere sahip sayfa tasarımlarında önemli kolaylıklar sağlayan bu özelliği pratik bir şekilde öğreneceğiz. Birçok süreli yayında sayfalar arasında önemli kural ihlâlleri ve sayfalar arasında tutarlı tasarım bağlarını göremiyoruz. Çok sayfalı belgeler hazırlanırken, sayfalar arasında standart özellikler varsa; örneğin yazı alanları, görsellerin kullanıldığı yerlerin büyüklükleri standart ise yer tutucu özellikleri kullanmanız size çok büyük avantaj sağlayacaktır.



InDesign yazılımını kullanmaya başladığınızdan kısa bir süre sonra, bu yazılımın ne kadar rahat öğrenildiğini, kullanımının kolay olduğunu göreceksiniz. Adobe, çalışmalarınızda kullanmanız gereken iş süreçlerini tarif ederken InDesign yazılımını final bir noktada ele alıyor. Görsel elemanları Photoshop yazılımında, vektörel çalışmaları Illustrator programında hazırlayıp, bu görsel elemanları InDesign yazılımında çalışmanızın diğer elemanlarıyla bir araya getirip PDF olarak baskıya göndermeniz şeklinde özetleyebilirim. M.Ö. dönemde kullanılan FreeHand yazılımının kullanım biçimine benzettiğim, bana göre Quark yazılımını kullananlardan daha çok FreeHand kullanıcılarının daha rahat öğrenebileceği bir yazılımdır InDesign. Türkiye'de birçok konuda olduğu gibi ciddi bilgi kaynaklarında önemli eksiklikler söz konusudur. InDesign hakkında bilgi edinmek için kitabını almaya kalkışsanız 2.0 sürümüne ait bir kitap bulabilirsiniz. Yurtdışında InDesign için özel bir dergi bile var, gerisini siz düşünün daha neler olması gerekirken yok...

Yeni bir başlangıç ve 4'ün kuralı!
Okuduğum kitaplardan birinin adı; '4'ün Kuralı' adındaydı. Tarihi bir romandı, tavsiye ederim. Ne alâkası var diye sormayın, çok simetri hastası biri değilim ama temeli 4'e dayanan bir sayfa tasarımına ne dersiniz! Bunun için örnek ekran fotoğrafında gör­düğünüz değerlerde bir sayfa oluşturmaya başlayabilirsiniz.

hspace=0
Değerleri girdikten sonra 'OK' düğmesine tıklayarak yeni say­fanızı oluşturmuş olursunuz. Bu pencere aktif durumdayken 'Save Preset...' düğmesine tıkladığınızda, ayarlarınızı daha sonra tekrar kullanmak için kullanabilirsiniz. Ben bu kayıt sırasında Preset'e kaydederken '4'ün Kuralı' ismini verdim.

Bu pencerede 'Margins' bölümünde gördüğünüz değerler bir sayfa tasarımının en önemli parçalarından biri olan boşlukların planlanması için kullanılır. Ülkemizde bir elin parmaklarını geç­meyen Masaüstü Yayıncılık ve Grafik Tasarım ile ilgili kitaplarda sayfa tasarımı ve beyaz boşluk hakkında temel düzeyde bilgi bulmanız mümkün. Bu yazımızın konusu olmadığından şimdilik bu konulara giriş yapmayacağım. Daha önce dergi vb. yayın tasa­rım hazırlığı yapmış olanlarımız varsa tasarımcılar yayın hazırlık süreçlerinde nelere dikkat ettiklerini bizimle paylaşabilirler mi acaba! Bu konuda çok önemli eksiklikler olduğunu düşünüyorum ve neler yapılabileceği konusunda ciddi bir hazırlık yürütüyorum.

 

hspace=0

InDesign yazılımının en beğendiğim özelliklerinden biri olan Document Grid özelliğini aktif olarak kullanmak için View> Grids&Guides> Show Document Grid komudunu uygulayın. Defaults değerlerde çalışma alanınız milimetrik bir kağıt görü­nümünü alacaktır. Yalnız Document Grid ölçüleri ayarlı olmadığından '4'ün Kuralı'na' tam oturmuyor. Grid'lerin ölçülerini değiştirebilmek için Preferences> Grid bölümünü açmanız gerekli. InDesign ile çalışırken dikkat etmeniz gereken önemli noktalardan biri de bir sayfada yaptığınız çalışmanın diğer sayfalara uygulan­masını istiyorsanız bunun hazırlığını Mastar Page bölümünde yapmanız gerektiğidir.

hspace=0

Örnek ekran fotoğrafında gördüğünüz Preferences ekran fotoğrafındaki değerleri girerek Grid ölçülendirmesini yapabilirsi­niz. Bu pencerede yer alan 'Grids in Back' bu Grid'in bulunduğu katmanda en arkada görünmesi için çok yararlı bir seçenektir. Gerekli değerleri girdikten sonra 'OK' düğmesine basıp kapatın. Daha belirgin olması için ekran fotoğrafında ben sütünları soft pembe renk ile doldurdum. Grid'ler 4'ün katlarında, sütunlar 4'ün kat genişliğinde, sütun boşlukları ve diğer tüm ölçülendirmeler 4'ün katlarında gerçekleşti.

Şablon sayfaların kontrolü ve şablon sayfalarla çalışma bu yazının konusu olmadığından bu konuya fazla girmeyeceğim. Bu düzenlemelerin hepsi Master Page bölümünde yapılması gerektiğini vurgulamıştım. Şablon sayfada çalışırken sayfanın alt bölümünde Grid'lerden oluşan bir yer hazırlayalım

hspace=0

Cetvellerden farenizi sürükleyerek aşağıya çektiğinizde oluşan Guide'ları her iki sayfa­da aynı anda oluşturmak için klavyeden CTRL/Komut tuşlarına basın. Alttan iki kare boşluk bırakarak, iki kare yüksekliğinde iki Guide oluşturduk ve bu örneği ekran fotoğrafında görebilirsiniz.Uygulanacak sayfanın sol ve sağında otomatik sayfa numarası ve bölüm   bilgilerini oluşturalım. Master Page bölümünde sayfaların sağ ve sol tarafında yazı alanlarıaçarak devam edebiliriz.
hspace=0

Sağ sayfada yazı alanı açıp yazı­mızın konu başlığını yazıyo-
rum ve Type> insert White Space> Em Space komuduyla bir boşluk ekliyoruz. Ardından otomatik sayfa numarası bilgisi için, Type> insert Special Character> Markes> Current Page Number komutuyla sayfa numarasını yazın. Yazınızı sağa yasladıktan sonra oluş­turduğumuz iki Guide arasında yazı alanı içinde tam ortalı olması için Text Frame Options'ı açın ve ekran fotoğrafında gördüğünüz biçimde Center olarak hizalayın. Sol sayfada bu sefer ilk önce otomatik sayfa numarası bilgisi, 'em' boşluğunu ve çalışmamızın diğer başlığını yazın ve yazınızı sola yaslayın.

Sayfamızın önemli elemanlarından biri de,
kılavuzlardan yararlanarak Guide Planı'nı devreye sokmaktır. Temel bir sayfa özelliklerine sahip olduğundan profesyonel bir sayfada, asıl tasarım Guide yapısıyla oluşturulmaktadır. Layout> create Guides komutuyla uygulama penceresini açın. Örnek ekran fotoğrafında gördüğünüz biçimde sadece Rows (yatay) satırlarını aktif kullanarak 4/4 değerlerini girip, oluşacak Guides'ların sadece Marjların içinde oluşmasını istediğimiz için, Options bölümünden Margins seçeneğini seçin.

hspace=0

hspace=0

Bu aşamadan sonra sağ ve sol sayfanın Master Page bölümün­de görseller ve yazılar için ayrı ayrı yazı alanları ve görsel alanları oluşturacağız. Bunu yaparken standart bir yerleşim söz konusu. Master Sayfa özelliklerinin anlatılacağı başka bir yazıda ise bu işlemin farklı türevleri söz konusu. Şimdilik biz tek bir yönüyle bu özelliği anlatıyoruz. Örnek resimde gördüğünüz biçimde, create Guides ile oluşturduğum hücrelerden yararlanarak mavi renkli gördüğünüz yerleri yazı alanları, turuncu renkle gördüğünüz yer­lere de görsel çağırmak için 'Frame Tool' ile ayrı ayrı oluşturdum. Yazı alanlarını oluştururken kullanacağınız yazı sitilleri ve düzen­lemeleri hazır etmeniz gerekir. Bu işlemlerle hazırlığımızın en önemli aşaması tamamlanmış oluyor. Bu özellikleri sayfalarımıza uygulayarak sonucu değerlendireceğiz.

hspace=0

 

Master Sayfa üzerinde çalışmamızı tamamladıktan sonra, normal sayfalara dönüyoruz. A-Master sayfa ön değerlerde tüm sayfalara uygulanmış olarak hazırdır. Sayfa paletinde çöp sepetinin yanında sayfa ikonuna tıklayarak 2, 3 sayfa ekleyin. 2 ile 3. sayfa­ları karşı karşıya getirin. InDesign CS3 ile birlikte sayfamıza görsel çağırma sırasında tek tek seçme dönemi kapandı. Taslak çalışma olduğundan, birden fazla görseli seçin ve 2. ve 3. sayfalardaki görseller için açtığınız ortasında büyük X olan kutulara tek tek tıklayın. Kutuları seçmenize gerek yok ve her tıklayışınızda gör

seller kutular içine yerleşecek. Dikkat edin, bu aşamada kutuların yerlerini asla değiştirmeyin, müdahalede bulunmayın. Aksi halde Mastar Sayfa ile arasındaki bağlantı bozulur. Kutuları seçmek ve seçili görsel kutular içinde görsellerle oynamak sorun oluşturmaz, az sonra bunu yapacağız zaten. Yazılar içinde, ister bir yerden bel­geniz içine yazı çağırın, aynı görsellerde olduğu gibi, yazı alanları açtığınız kutulara tıkladığınızda, o yazı alanına import ettiğiniz yazılar yerleşecektir. Bu şekilde sayfalarınıza yazıları, görselleri yerleştirebilirsiniz.

 

hspace=0

Bu özellik kullanıcılara seri çalışma olanağı, yığınca sayfalar üzerinde tam hakimiyet olanağı sağlayacaktır. Bu çalışma biçi­minde dikkat etmeniz gereken önemli ayrıntılar söz konusu. Bu standart sayfaların konum bilgileri 'Master Page' üzerinden kon­trol edilmektedir. Kullandığınız sayfalarda, Master Page'e ait görsel ya da yazı alanlarının yerlerini veya ölçülerini değiştirdiğinizde aralarında ki bağ kopacaktır. Burada bir dipnot vermek istiyorum, normal sayfada Master Page'e ait elemanın hangi konum özelliğini değiştirdiyseniz sadece müdahale edilen noktasının bağı kopar, yerini taşıdıysanız artık konum olarak Master Page'e ait olmaya­cak, ama genişlik ve boy ölçüleri olarak Master Page üzerinden kontrol edilebilecektir.

Not: Master Page sayfasına ait elemanları normal yollarla seçemezsiniz. Klavye kısayol tuş kombinasyonlarıyla seçebilirsiniz. Komut+Shift tuşlarını basılı tutarken, fareyle seçmek istediğiniz görsel veya yazı alanının üzerine tıklayın. Böylelikle, normal yollarla seçilemeyen çerçevelerin üzerinde istediğiniz değişikliği yapabilirsiniz.

Sayfayı biçimlendirme
Çalışmanız sırasında, yer tutucu özellikleri kullanmanızdan dolayı istediğiniz an sayfanıza sorunsuzca müdahale yapabilir, gerekli değişiklikleri gerçekleştirebilirsiniz. Bu aşamada yapılan tüm değişiklikler, ilgili Master Sayfa'nın uygulandığı tüm sayfa­larda geçerli olacaktır. Uygulamamızın bu aşamasında, Master Sayfa bölümünü açın ve sol üst sayfaya yaklaşın. Burada yapmak istediğimiz, önceden kare formunda oluşturulan, görsellerimiz için yer tutucu işlevi olan bir alanı silmeden direkt daire formuna dönüştürmek...

hspace=0

 

Master sayfa bölümünde, sol üst sayfadaki kare alanı seçin ve Window> Object & Layout> Pathfinder'ı açın. Kare alan seçili durumdayken direkt dönüştürmek istediğiniz şekillerden birine tıklayın. Kare alan, daireye dönüşecektir. Ardından, normal sayfa­lara döndüğünüzde, aynı yerde tüm sayfaların da, içindeki görsel­lerle birlikte daire olduğunu göreceksiniz.

 

hspace=0
Benzer yöntemle, yazı ve görsel alanların yerlerini, boyutlarını değiştirebilirsiniz. Bu değişim Master sayfalarda gerçekleştiğinden bağlantılı tüm normal sayfalarda gerekli değişiklikler aynen ola­caktır.
InDesign dahil benzeri tüm programların kullanımlarında, şab­lon sayfa, yazı ve obje sitilleri, tutarlı sayfalar çalışmak için Guid ve Grid hazırlıklarının önemi çok büyük. Hangi yazılımı kullanıyorsa­nız kullanın sayfalarınız arasında tutarlı bir bağ olmalıdır.

İyi çalışmalar...

PM Ekibi
[email protected]

 

September 2007

 


Genel