Photoshop Magazin
 


BMP'den TIFF'e Resim Dosyası Formatları- II

01 May 2007 | Sayı: May 2007
 
1 2 3 4 5
 

BMP'den TIFF'e Resim Dosyası Formatları- II


hspace=0


Resim dosyası formatları, resim verilerinin organize edilmesi ve saklanması amacıyla bulunmuş, geliştirilmiş ve standardize edilmiş saklama metodlandır.


(GIF) Graphics Interchange Format


hspace=0


90'larm başında yani internetin yeni ortaya çıktığı zamanlarda aktif olan ve online servis sağlayıcı hizmeti veren Compuserve tarafından üretilmiştir. GIF formatı dosya sıkıştırma, transparanlık, interlacing (görüntü titreme ayarı) ve bir dosya içindeki çoklu imajlardan primitif yapıda animasyon oluşturmaya izin vermesi gibi bazı eşsiz özellikleri nedeniyle özellikle web uygulamalarında, e-mail, animated imaj, transparan imaj vb. interaktif uygulamalar için çok kullanışlı bir resim dosyası formatıdır. GIF dosyasının iki versiyonu vardır; 1987 tarihli 87a ve 1989 tarihli 89a.
• GIF 87a: 256 renk palet desteği, çoklu imaj kayıt özelliği, LZW dosya sıkıştırma desteği (kayıpsız dosya sıkıştırma algoritması) mevcuttur.
 
• GIF 89a: Transparan background özelliği, animasyon çalışmaları için daha kullanışlı çoklu imaj kayıt desteği

Bir GIF imajı, bir resim dosyasının renk paletinde saklanmış halde 2, 4, 8,16, 32, 64,128 ya da 256 rengi içerebilir. Bu renklerden her biri, GIF renk tablosunda (O'dan 255'e kadar olan renk valörleriyle) RGB değerleriyle tanımlanır. GIF dosya formatmda CMYK renk değeri bulunmaz. Her ne kadar 16.8 milyon renge erişim söz konusu olsa da bir GIF dosyasında izin verilen maksimum renk miktarı 256'dır. Bu durum dosyanın inanılmaz ölçüde küçük boyutta olmasını ve aynı ölçüde görüntülenme hızına sahip olmasını sağlar.


Renk Sayısı - Dosya Boyutu İlişkisi
GIF'teki renklerin sınırlanmış sayısı imajların dosya boyutunda da belli bir limiti gündeme getirir. Örneğin 256 renkten oluşan küçük bir resim 8 K gelirken aynı resimde 32 renk kullanıldığında boyut 4 KB'a düşer ve renk sayısına göre bu azalmaya devam eder. GIF dosyasında az sayıda renk oluşu yüzünden, Dithering (birbirine yakın pixellerin birleştirilerek olmayan bir rengin yerine varmış gibi kullanılması) ayarıyla resme pixel / gren eklenebilir. Bunun neticesinde resimdeki keskinlik, kare kare olan görünüm daha yumuşak bir görünüme dönüşür.


hspace=0



Transparanlık, GIF 89a formatmın bir özelliğidir. Bu format, görüntüleme aracında imajın görüntülenme işlemi sırasındapaletten seçilen bazı renklerin yok sayılmasına izin verir. Bu özellik internette mükemmel bir şekilde çalışırken diğer platformlarda aynı başarılı sonuç alınamaz. Zaten örneğin printout alınacak bir uygulama için bu konuda EPS görsellerle, Mask, Path uygulamalarıyla çalışmak daha doğrudur.


Interlaced ile NVeb'de Hızlı Gösterim
GIF dosyalarının bir diğer özelliği de Interlacing'dir. Bu özellik, resmin ekranda, ilk görüntülenen düşük çözünürlüklü versiyonundan derece derece tam versiyonun gösterilmesine ve bu geçişin daha hızlı gerçekleşmesine olanak tanır.


hspace=0


Aslında olay, fiziksel olarak interlaced özellikli bir GIF resmin tarama çizgilerini alışılmadık bir yolla depolamasında yatar. Bu, aynı zamanda bir web browser'mın görüntüleme biçimidir; Tarama sürecinin ilk geçiş aşamasında 1, 9, 17. satırlar (yani her 8 satırda bir) okunur. İkinci tarama geçişinde 5,13, 21. (kalan 4 satırda bir) okunur. Üçüncü geçişte 3, 7,11, lö.satırlar (her geçişte sırayla geriye kalan tek satırlar) okunur. Son taramada 2, 4, ö.satırlar (tüm çift numaralı satırlar) okunur. Bu her seferinde bir katmanın browser tarafından okunması ve görüntülenmesi işlemi sayesinde izleyici daha baştan resmin genelini görüp fikir sahibi olabilir ve ne olduğunu anlamak için hepsinin yüklenmesini beklemek zorunda kalmaz. Ancak şu unutulmamalıdır ki bu özellik prepress yazılımlarında geçerli değildir. GIF89a formatı, dosyada bazı özellik artırımı da yapmıştır. Bunlar Netscape gibi bazı browser'larda multiple GIF imajlarının zaman ve döngü kontrollü gösterimini kolaylaştırmıştır. Bu sayede de özellikle banner gibi daha küçük boyutlu ve ham görüntünün yeterli olduğu uygulamalara yönelim artmıştır. Son olarak Compuserve firması 48 bit true color yapıda, renk kaybının daha aza indirildiği PNG formatını geliştirmiştir.


hspace=0


JPEG) joint Photographic Experts Group Format


hspace=0


 
JPEG, fotografik imajların sıkıştırılmasında en yaygın kullanılan formatlarının başında gelir. Dosya formatı bu ismi bu standardı yaratan komiteden (joint Photographic Experts Group) alır. Bu komite 1986'da kurulmuş ve bu standardı da 1992'de bulmuşlardır. Format 1994'de ISO 10918-1 adıyla standartlaştırılmıştır.

JPEG formatı dosyayı kayıplı sıkıştırmaya (lossy compression) tabi tutar. JPEG yapısında resim saklayan dosya biçimleri de (ki bunlar aslında .jpg, .jpe, .jfif gibi uzantılara sahiptir) JPEG olarak kullanılır. JPEG formatı, Independent JPEG Group adlı bir grubun JFIF (JPEG File Interchange Format) isimli standardı tarafından web'de başarılı imaj kullanımı amacıyla tanımlanmıştır. Yani JPEG kısaltması aslında JFIF dosya formatıdır. Yine de JPEG standardında resim kaydı yapan başka dosya biçimleri de vardır.


JPEG / JFIF formatı, web için gerçekten de başarılı bir depolama ve veri transfer yapısına sahiptir. Çünkü bu işi yapan GIF formatı sadece 256 rengi desteklediğinden fotografik imajlarda yetersiz kalmaktadır. PNG'ye gelince... Görüntü kalitesi daha iyi olsa da web için yeterli boyut optimizasyonunu yapamadığı için büyük boyutlu resimler ortaya çıkmaktadır. Bu da fotografik resimlerin web için kullanılacağı durumlarda da JPEG'i kullanışlı ve tercih edilir bir format haline getirmektir.

 hspace=0
hspace=0

Verilerdeki Değerlerin Tamsayıya Yuvarlanması
JPEG dosya formatınm kodlanma sürecinde öncelikle görüntü RGB renk modundan YCbCr (video sistemlerinde kullanılan renk aralığı algoritmasıdır. Y harfi Luma yani parlaklık, CB harfi blue yani mavi kanalı, CR harfi de red yani kırmızı renk transfer kanalına karşılık gelir.) renk aralığına dönüştürülür. Ardından her bir renk kanalı 8x8 bloklara bölünür. Kanallardaki datalar bloklarda tam sayı olarak temsil edilir. Eğer datalardan biri tam sayı değilse, bloktaki o boşluk kodlama işlemi sırasında geçici bir datayla doldurulur;
• Dolu ve boş sınırındaki pixeller, düzeltici renk olarak genelde siyah renkle doldurulur.
• Benzer pixellerle doldurma işlemi yapılır. (Ancak renkle
yapılan bu doldurma işleminde sonradan müdahale izleri belli olabilir.

İnsan gözü, Y bileşeninde (yani parlaklık ortamında) CB ve CR bileşenine (yani renk ortamına) göre daha fazla detayı görür. Bu bilgiyi baz alarak kod yazan yazılımcılar da daha verimli resim sıkıştırma çözümleri üretmişlerdir. JPEG'de parlaklığın yarısı çözünürlükte renk yapısına sahip görüntüler üretir; çünkü zaten göz bunu algılayamaz. Ancak yüksek frekanslı parlak alanlarda bu görüş o kadar iyi olmaz. Bu durum yüksek frekans ortamında detayların azaltılmasına imkan tanır; çünkü zaten görünürlük azdır. Aslında olan şey, verilerdeki değerlerin tamsayıya yuvarlanmasından ibarettir.

hspace=0Bu işlem aynı zamanda kayıplı sıkıştırma (lossy compression) işlemidir. Sonuçta yüksek
 
frekansa sahip yapılar sıfıra yuvarlanıp tamamlanır, kalanlarda pozitif ve negatif numaralara dönüşür ve saklanabilir birçok bit meydana gelir.
JPEG, fotografik görüntülerde yani yapısında yüksek frekanslı bileşenlerin çok olduğu resimlerde çok az kayıpla (ki bunların çoğu gözle görülmeyecek kayıplar) verimli şekilde sıkıştırır. Ancak sıkıştırma oranı arttıkça, birbirini tamamlayacak renk pixelleri daha yoğun kullanılacak ve bloklanma (pixellenme / karelenme) daha net görünür olacaktır. Bu durum vektörel yani çizim çalışmalarının sıkıştırılmasında da görünür. Bu tür çalışmalarda uygulanacak sıkıştırma işleminde, sıkıştırma oranı arttıkça görüntüde dalgalanma artar ve netlik / keskinlik azalır. JPEG formatmda genelde ICC renk profili kullanılır. Bunun dışında yaygın olarak sRGB color ve Adobe RGB renk profili de kullanılır. Bunun temel sebebi, bu renk aralıklarının çizgisel olmayan (non-linear) renk dönüşüm sistematiği kullanmalarıdır. JPEG sıkıştırma algoritması fotoğraflarda özelliklede düzensiz ve komplike dokulardan oluşan karmaşık detay alanlarında başarılı bir sıkıştırma oranına sahiptir. Yüksek sıkıştırma oranında resimde ilk önce yüksek frekanslı dokular etkilenir, kontrast oranı yüksek alanlar bir miktar donuklaşır. Eğer sıkıştırma oranı daha da artarsa imajın kalitesinde belirgin bir azalma görülür; renk duyarlılığı büyük oranda zarar görür. JPEG komitesi kendi standartlarının herhangi bir lisans ücreti ödenmeden kullanılabilmesini hedeflemektedir ve bu konuda JPEG 2000 dosya formatı için 20'den fazla kuruluşla bir lisans anlaşması yapmış durumdalar.

JPEG standartları şunlardır;
• JPEG (kayıplı ve kayıpsız): ITU-T T.81, ISO/IEC IS 10918-1
• JPEG (aynı formatın genişletilmiş uzantısı): ITU-T T.84
• JPEG-LS (kayıpsız - iyileştirilmiş): ITU-T T.87, ISO/IEC IS 14495-1
• JBIG (Siyah beyaz resimler için): ITU-T T.82, ISO/IEC IS 11544-1
• JPEG 2000 (JPEG/JPEG-LS formatlarmın sonraki nesil varisi): ITU-T T.800, ISO/IEC IS 15444-1
• JPEG-2000 (Genişletilmiş uzantı. Hala geliştirilmesi yönünde beklentiler var): ITU-T T.801


Bu arada JPEG2000 formatı aynı dosya boyutu ve sıkıştırma oranıyla daha az kayıplı sonuç vaadiyle ortaya çıksa da henüz beklenen ilgiyi görmüş değildir.

hspace=0

Her ne kadar duyurusu 2001'de yapılmış olsa da browser, yazılım ve kullanıcıların tam desteği bu noktada kilit görevi görüyor ve bu da zamanla olabilecek bir şey. JPEG2000'de ayrıca internet kullanıcıları için aşamalı resim indirme algoritması mevcuttur. Böylece kullanıcı download işlemi sırasında resmin çözünürlüğünü orijinalinden daha küçük bir çözünürlükte seçip kaydedebilir.

(PSB) Adobe Photoshop Large Document Format

hspace=0
PSB dosya formatı, Photoshop'da kullanılan, 30.000 pixel'den büyük olup 300.000 pixele dek çıkan boyuttaki resim dosyaları için geliştirilmiştir. Bu format yerel Photoshop formatıdır ve başka programlarca desteklenmez. PSB dosya formatı ayrıca 48-bit imaj desteğine izin veren (8-bit yerine 16-bit renk kanalı destekleyen) formatlardan da biridir. PSB dosyaları, PSD dosya özelliklerinin çoğunu destekler. Layerlar, efektler, filtreler vb. tüm Photoshop özellikleri PSB formatı tarafından da desteklenir. Burada unutulmaması gereken nokta, Photoshop'ta PSB ile kaydedilen bir dosya ancak ve sadece yine Photoshop'ta açılabilir. Bir de kaydedilen versiyon ya da daha üstü bir Photoshop versiyonu kullanılmak zorundadır. Diğer programlar ve Photoshop'un bir önceki sürümüyle dosya açılamaz.

hspace=0Photoshop'ta bir dosyayı PSB olarak kaydetmeden önce;
• (Windows) Edit > Preferences > File Handling
• (Mac OS) Photoshop > Preferences > File Handling'denEnable Large Document Format (.psb) seçeneği seçili olmalıdır.
Dokümanı PSB uzantıyla kaydetmek için;
File > Save As > Large Document Format (PSB)'yi seçin.
Kaydettiğiniz dosya'da tüm Photoshop özellikleri
korunacaktır.
PSB Formatı Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Photoshop'ta bir dokümanı PSB - large document yani büyük doküman olarak kaydetmeden önce bilinmesi gereken bazı hususlar var;

1-4 GB'ın üstünde bir doküman kaydedebilirsiniz.
2 - PSB formatı için maksimum resim boyutu 300.000 pixel'dir.
3 - PSB formatı Adjustment Layer özelliklerini, vector shape'leri, kanalları destekler.,
4 - PSB dosyasını Photoshop CS ve CS2'de açabilirsiniz.

PSD kadar popüler olmayan bir Photoshop formatı olanPSB, daha geniş boyuttaki dokümanları depolamak için üretilmiş bir PSD uzantısıdır. Photoshop'da 2 GB'dan büyük bir dosya boyutuna ulaşıldığında PSB dışında hangi format kullanılırsa kullanılsın uyarı penceresi çıkar. 30.000 pixel'den büyük panoramik ölçüde bir resim dosyası hazırlanması işleminde (pek çok layer'dan, yüksek çözünürlüklü ve işlemden geçmiş pek çok fotoğraftan oluşan bir dosyada) ya da dosya boyutunun 2 GB'dan büyük olduğu durumlarda PSD yerine tercih edilir.

Önümüzdeki ay görüşmek üzere...

 

May 2007

 


Genel