set_encoding Dergi April 2007 Sayısı - Reza Abedini | Photoshop Magazin
                                       
      
Photoshop Magazin
 


Reza Abedini

01 April 2007 | Sayı: Apr 2007
 
1 2 3 4 5
 

Reza Abedini
Pers Diyarından Bir Büyük Grafik Ustası:



hspace=0



Reza Abedini, İran grafik tasarımının yaşayan en büyük ustalarından biri. ..Bir yandan Tahran üniversitesinde verdiği dersler, bir yandan da kişisel çalışmaları ve katıldığı etkinliklerle hem bir eğitimci hem de aktivist bir sanatçı.

Bizler, doğu kültürünün grafik tasarımcıları olarak, grafik tasarımla ilgili kendi kültürlerimizi temel alan yerel bir dil, bakış açısı yaratmak durumundayız. Tarihlerimiz ve kültürlerimiz bu konuda sınırsız bir hazine niteliğinde.



hspace=0Photoshop Magazin: Bize kısaca kendinizden ve kariyerinizden bahseder misiniz ?
1967 yılında Tahran'da doğdum. Klasik ilkokul sürecinin ardından Güzel Sanatlar eğitimi almak istedim. Ancak üniversite'de önce Arkeoloji bölümüne girdim. Bir süre sonra da resim eğitimi almaya başladım. 1981'den bu yana profesyonel grafik tasarımcı olarak çalışıyorum. 1983 yılında Tahran'da kendi stüdyomu kurdum. Grafik tasarımın hangi alanı derseniz, özellikle kültürel grafik tasarım konulana odaklanmış durumdayım.

PM: Bir grafik tasarımcı olarak, poster tasarımı, font tasarımı, logo tasarımı gibi oldukça geniş bir perspektifte de üretiyorsunuz. Bunların içinde sizin için önde gelen hangisi ?
Herhangi bir alandan daha çok kitap tasarımı ve poster tasarımı konularında ürettim. Ancak tabi bu, bu alanların benim yegane favori alanlarım olduğu anlamına gelmiyor. Tipografi, genel manasıyla beni kişisel olarak zihinsel açıdan tahrik eden bir konu. Grafik tasarımın geniş olanakları içindeki tüm konularda; hareketli grafikten magazin çalış-malarına kitap tasarımına dek tipografiyi büyük bir ilgiyle kullandım.



hspace=0



PM:  Size göre, bugün İran grafik tasarımında önde gelen tasarımcılar kimlerdir ?
İran'da grafik tasarımın gerçekten çok köklü ve parlak bir geçmişi var. Sani'olMolk Ghaffari (1814-1866) İran grafik tasarımının en önemli sanatçılarından ve de kurucularından biriydi. Modern İran grafik tasarımında Mohammad Bahrami, Mohammad Jawadipour, Hushang Kazemi ilk jenerasyondan... Morteza Momayez, Sadegh Barirani, Farshid Mesghali, Behzad Golpayegani ve Ghobad Shiva gibi isimler ise ikinci kuşak tasarımcılar arasında ilk aklıma gelenler arasında. Mostafa Asadollahi, Ebrahim Haghighi ise üçünkü kuşak tasarımcılardan öne çıkan isimlerdir. 4 ve 5. kuşaklar için -ki benim meslektaşlarım ve öğrencilerimin yer aldığı kuşak için yorum yapmak ve yargılamak için biraz erken. Ancak genç tasarımcılar bugün çok aktif ve ellerinden gelenin en iyisini yapmak için büyük gayret içindeler.

hspace=0

PM: Siz, İran grafik tasarımının öncülerinden, lokomotiflerinden biri kabul ediliyorsunuz. İran grafik tasarımını bize biraz anlatır mısınız ?
Avrupa'yla kıyaslandığında İran'daki modern grafik tasarım süreci biraz gecikmeli başlamıştır. Ancak bu unutulduğu anlamına da gelmiyor. İran, Türkiye gibi ülkelerde modern grafik tasarım ithal edilmiştir çünkü modern grafik tasarımın çıkışı batının ekonomik, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarına dayanıyor. Diğer yandan ülkemin zengin yazılı ve görsel kültürü, batı kriterli bu yeni sanatsal yaklaşımı kolayca bir arada kullanamıyor. Bunun yanında tesadüfi olarak İran'da modern akademilerin ve üniversitelerin kurulmasıyla yarım yüzyıldan fazla bir süredir görsel sanatlarla ilgilenen pek çok sanatçı grafik tasarıma yöneldi. Bu sayede grafik tasarımın zengin dünyasının kapıları bize açıldı.
 
Şimdi biz, yani yeni kuşak bu fırsatla birlikte yapılan işleri analiz edebilme ve yeni şeyleri öğrenme imkanına sahibiz. Elimizdeki fırsatlardan biri de grafik tasarımda İran atmosferini, bakış açısını yaratabilme konusuna eğilebilmemiz, bu konuda çalışabilmemizdir. Bu son yıllarda benim de kişisel gayelerimden biri olmuştur. Bunun etkisi, benim kuşağımın diğer tasarımcılarında ve öğrencilerimin işlerinde de açıkça görülebilir. Artık tasarımcılar arasında işlerde İran kültürünü kullanma, ilham alma, yeniden yorumlama süreçlerinde de bir rekabet var.

PM: Teknolojik gelişmeler, günümüz grafik tasarımında oldukça etkili; Sayısız yazılım sanatçıların işlerini kolaylaştırıyor. Böylece bir resim sanatçısı da programlar sayesinde illüstratör olarak iletişim ve reklam sektöründe yer alabiliyor. İnternet, işlerin paylaşımı ve tanınma imkanı sağlıyor. Böylece, dünyanın farklı yerlerinden farklı tarzlara, kültürlere sahip sanatçılar daha fazla etkileşime geçebiliyor. Teknolojinin sizin çalışmalarınızdaki yerinden bahseder misiniz ?

Görsel sanatlar + Teknoloji benim grafik tasarım tanımlarımdan da biri. Bu yüzden nihai teknolojiler ve bununla ilgili muhtelif araçlar, aygıtlar benim için önemli. Ancak bunların benim tarzıma, fikirlerime, tasarım stilime etki etmesine de asla izin vermem.
 hspace=0
PM: İran, %50'sinden fazlası çöl olan bir Ortadoğu ülkesi. Bunun yanında İranlı sanatçıların işlerine baktığımızda, Brezilya’lı bir sanatçının işindeki kadar zengin renk var. Bunu açıklayabilir misiniz?
İnanıyorum ki İran coğrafyasına ve buradaki farklı bölgelerin görsel kültürüne yeni bir bakış, fikrinizi değiştirecektir. Genel olarak İran dört mevsiminde görülebileceği oldukça verimli toprakları olan bir yerdir. Çöller ve verimli ormanlar yan yanadır. Bu renk ve iklim çeşitliliğinin İran'ın sanat zenginliğinde de önemli bir rolü var. Sanat eserlerinden örneklerde bu açıkça görülebilir. 

PM: Bir sanatçı olarak beslenme kaynaklarınız nelerdir ?
İslam bilgeliği temelinde İran'ın hem İslam öncesi hem de İslam döneminin zengin ve sınırsız görsel kaynakları, ayrıca Pers kültüründen gelen şiir ve edebiyat anlayışı.

PM: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesinin konuğu olarak daha önce Türkiye'ye gelmiştiniz. Türk grafik tasarımı hakkında neler düşünüyorsunuz, tanıdığınız sanatçılar var mı ?
Türk grafik tasarımı her zaman ilgimi çekmiştir. Çünkü ilk olarak Türk tasarımcılarının da İran gibi batı grafik tasarımıyla benzer bir kıyas süreci yaşadıklarına düşünüyorum. Her iki toplumda benzer şekilde büyük ve zengin bir kültürün, medeniyetin birer mirasçısı durumunda. Ve şu anda yeni, modern anlayışlarla tanışıp, tecrübe ediniyoruz.

İkincisi de Türkiye hızla gelişen bir ülke. Türkiye ayrıca grafik tasarımda ciddi bir geçmişe sahip. Özellikle 60'lı ve 70'li yılların atmosferi İran'la çok benzer. Sadık Karamustafa benim favori tasarımcım. Türkiye'deyken kendisinin pek çok eski çalışmasını görmüştüm. Çok güzel ve inanılmaz işlerdi. Bunun yanında internetten ve çeşitli kitaplardan bazı günümüz Türk tasarımcılarını biliyorum. Hepsi de gerçekten güncel ve yaratıcı kişiler

hspace=0hspace=0

PM: Poster tasarımının sizin için önemli bir yeri var. Poster tasarımı hakkında ve bu konudaki yaklaşımınız hakkında ne söylemek istersiniz ?
Poster tasarımı benim için grafik tasarımın en çekici yönlerinden biri. İnanıyorum ki diğer tüm sanatçılar gibi grafik tasarımcı da çalışmalarında olayları, fikirleri ve yorumunu aksettirir. Bu anlamda poster tasarımı en mükemmel alanlardan biri. Ben bir poster tasarlarken tüm imkanlarımı ve gücümü kullanabildiğimi hissediyorum. Posterlerimde insan figürü ve İran tipografisi benim ana materyallerim.

PM: Sizin aynı zaman'da eğitimci yönünüzde var. Tah¬ran üniversitesinde tipografi, kurumsal kimlik, poster tasarımı, görsel iletişim konularında dersler verdiniz. Bu konuda öğrencilerin genel yaklaşımı bilinci nasıl ? Eğitim çalışmalarınıza devam ediyor musunuz ?
Öğretmek diyalog gibidir ve bir tasarımcının hayatta kalması için önemli bir süreçtir. Öğretme olayı benim için birine bir şeyler anlatmaktan ziyade tecrübelerimi paylaşmak, yeniden yaşamak, tasarım adına yeni ve doğru yollar bulmak demektir. Şu an da Tahran üniversitesinde grafik tasarım dersi veriyorum. Benim şahsi gayem, öğrencilerimin gündelik şartlarla İran kültürel geleneklerinin anlamını kavrayabilmelerini sağlamak. Üniversitede verdiğim dersler ve özel kurslarımla ilgili de yeni projelerim var.

hspace=0PM: Tipografi, grafik tasarımın çok önemli bir dalı. Farsça ve tipografi ilişkisinden bahseder misiniz ? Tipografi çalışmalarında Farsça'nın Latin alfabesine göre yeterli ve yetersiz yönlerinden söz edilebilir mi?
Tipografi'den tasarımcıların genel olarak anladıkları, bunun Latin (Roman) tarzı bir konu gibi şekillenmesi ve tabi batı anlayışının etkisi bunda büyük. Bunun sonucunda da inanıyorum ki tipografi gibi doğal konseptler Fars yazısını sınırlıyor. Bu da tam anlamıyla Fars yazı karakteristiğiyle uzlaşmamaktadır. Ve bunun aslında Fars yazı tipinin kısıtlaması olup olmadığından da tam olarak emin değilim.

Aslında bunun hünerini bulmak ve yeni bir tanımlama yapmak zorundayız. Bence İran kaligrafisi en önemlisidir. Bu, İslam dünyası ve İran'da sanatı tamamlamıştır. Farsça'ya gerçek yerini alabilmesi için biraz daha zaman tanımalıyız fakat şu da çok açıktır ki Fars yazısının kendisi zaten bu potansiyele sahip.

hspace=0

PM: Tipografi çalışmalarınızdan bahseder misiniz ? Hangi yönlerinde çalışıyorsunuz ? (Font tasarımı, fontların Farsça'ya uyarlanması…)
Benim asıl konsantrasyonum, Fars tipografisinin keşfedilmemiş yönlerini keşfetmek, grafik tasarımın mükemmel olanakları içinde yeni yollar bulup bunları modern ve güncel bir süreçte kullanabilmek üzerine. Bu yolda pek çok şey başardım diyebilirim ve daha da yapmam gereken çok şey var.
 
PM:İran, özellikle Pers kültürüyle birlikte, geçmişte doğunun en önemli kültür merkezlerinden biriydi. Pers kültürünün İran sanatında, özellikle de grafik sanatında etkisi nedir?       
Fars alfabesi, orijinleri İran kültüründe her anlamda kullanılmalı. Bu yüzden de İran görsel kültürünü etüt etmek benim için çok önemli. Tabi bu yanlış yorumlanıp sıradanlaşan ve eksik bilinen (Japon kültürü gibi) bir hale gelmemeli. Ne yazık ki günümüzde bu oluyor.

hspace=0


PM: Bugün, İran'da grafik sanatı oldukça geniş bir sanatçı topluluğu tarafından ele alınıyor. Günümüz İran grafik tasarımının genel karakteristikleri sizce nelerdir ?
Geçmişten geleceğe İran grafik tasarımının en temel özelliği şiirsel oluşudur ve tasarımın en geleneksel yanı betimsel resimlerin ana öğe olarak kullanılışıdır. Genelde şunu söylemem gerekir ki günümüz İran grafik tasarımında tasarımın göz ardı edilmesi, negatif yön olarak karşımıza çıkar. Şunu söylemeye çalışıyorum; birçoğu hayale ve diğer öğelerde şekillere göre tasarlanır.

PM:  Photoshop Magazin okurlarına mesajınız nedir ?
Bizler, doğu kültürünün grafik tasarımcıları olarak, grafik tasarımla ilgili kendi kültürlerimizi temel alan yerel bir dil, bakış açısı yaratmak durumundayız. Tarihlerimiz ve kültürlerimiz bu konuda sınırsız bir hazine niteliğinde.

 

April 2007

 


Röportaj