Photoshop Magazin
 


Tasarım Tescilinden Doğan Hakların Kapsamı

01 January 2007 | Sayı: Jan 2007
 
1 2 3 4 5
 

Tasarım Tescilinden Doğan Hakların Kapsamı



Tasarımlarınız tescillendikten sonra, tescilli ürünleriniz için taklit edenlere karşı 554 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin sağladığı haklar çok kapsamlı olmakla beraber, bu çerçevede tasarım sahibi olarak sizleri hem maddi hem manevi olarak korumakta ve bu haklar kapsamında tasarımlarınızı veya ürünlerinizi taklit edenlere karşı mahkemeler nezdinde cezai yaptırımlar uygulanabilmektedir.



Tasarım Tescilinden Doğan Hakların Kapsamı Tasarımlarınız Türk Patent Enstitüsü nezdinde tescillendikten sonra, 554 sayılı KHK' nin 17. maddesine göre Tasarımın kullanılması hak ve yetkileri münhasıran tasarım hakkı sahibinindir. Üçüncü kişiler, tasarım hakkı sahibinin izni olmadan koruma kapsamındaki tasarlanan veya tasarımın uygulandığı bir ürünü / ürünleri üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, sözleşme yapmak için icapta bulunamaz, ithal edemez, ticari amaçlı kullanamaz veya bu amaçlarla elde bulunduramaz. 554 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 48. maddesine göre, tasarım hakkı sahibinin izni olmaksızın tasarımın aynını veya belirgin şekilde benzerini yapmak, üretmek, piyasaya sunmak, sözleşme akti için icapta bulunmak, kullanmak, ithal etmek ve bu amaçlarla elde depolamak, elde bulundurmak, tasarım belgesi sahibi tarafından lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere izinsiz devir etmek, tasarım hakkına tecavüz sayılan filleri yapanlara yardım etmek, bu fillere iştirak etmek, kendisinde bulunan ve haksız olarak üretilen veya ticaret alanına çıkarılan eşyanın nereden veya nasıl alındığını veya nasıl sağlandığını bildirmekten kaçırmak tasarım hakkına tecavüz sayılır. Bir başka deyişle, tasarımlarınız, izniniz olmadan, üçüncü şahıslar tarafından asla kullanılamaz veya üretilemez ! Kullanıldığı veya üretildiği taktirde de, tasarım tescilinizden doğan haklara tecavüz sayılır.



Peki tasarım hakkı sahibi, tasarımdan doğan haklarını ne zaman kullanabilirler?



Tasarım başvurusu Türk Patent Enstitüsünce ayda bir yayınlanan Resmi Endüstriyel Tasarımlar Bülteninde yayınlandığı takdirde, başvuru sahibi, Kanun Hükmünde Kararnamenin 34 üncü maddesine göre tasarıma vaki tecavüzlerden dolayı hukuk ve ceza davası açmaya yetkilidir. Resmi Endüstriyel Tasarımlar Bülteninde de başvuru tarihinden itibaren ortalama birkaç ay içinde, TPE harçları yatırıldıktan sonra, yayınlanır. Tecavüz eden, başvurudan veya kapsamından haberdar edilmiş ise (Tasarım Başvurusuna konu ürünü kullanmaması ihtarname ile kendisine bildirilmişse), başvurunun yayınlanmış olmasına bakılmaz. Tasarım Hakkına Tecavüz edenin kötü niyetli olduğuna mahkeme tarafından karar verilirse, yayından önce de tecavüzün varlığı kabul edilir.



Tasarım Hakkı Sahibi Hukuk Mahkemelerinde, taklitçiler hakkında dava açarak; filin tasarım hakkına tecavüz olup olmadığının tespitini, tasarım hakkına tecavüz sayılan fiillerin durdurulmasını, tecavüzün giderilmesini, maddi ve manevi zararın tazminini, tasarım hakkına tecavüz dolayısıyla üretilmesi veya kullanılması cezayı gerektiren ürün ile bu ürünleri üretmeye yarayan araç, cihaz, makine gibi vasıtalara el konulmasını, el konulan ürünler üzerinde kendisine mülkiyet hakkının tanınmasını veya el konulan ürünlerin şekillerinin değiştirilmesini veya imhasını talep edebilir. Ayrıca, tasarım hakkına tecavüz yoluyla üretilen ürünlerin ihracı veya ithali sırasında, bu ürünlerde GÜMRÜKLERDE el konulmasını veya tasarım hakkına tecavüz edenden sadece fiili zararının değerini değil, ayrıca tasarım hakkına tecavüz dolayısıyla yoksun kalınan kazancın da ödenmesini talep edebilir. Ceza davalarında ise, gerçeğe aykırı kimlik bildiriminde bulunmak, tasarım koruması olduğu belirten işaretin kaldırılmazı, hakkı olmadığı halde kendisini tasarım başvurusu yapmış veya tasarım sahibi olarak göstermek, hakkı ve ilgisi olmadığını veya tasarruf yetkisi bulunmadığını bildiği veya bilmesi gerektiği halde, tasarım üstündeki haklardan birini veya bu haklarla ilgili lisansı devretmek, vermek, rehin etmek veya bu haklar üzerinde herhangi bir tasarrufa bulunmak, korunan bir tasarım hakkının sahibi olmadığı, koruma süresi bitiği, tasarım hakkının hükümsüzlüğüne veya sona erdiğine karar verildiği halde, korunan bir tasarım bulunduğu zannını uyandıracak eylemlerde bulunmak cezalandırılacak eylemler olarak görülmektedir. Cumhuriyet Savcılıklarına da şikayete bulunarak, taklit ürünlere güvenlik güçlerince el konulmasını sağlayabilir. Bu durumda taklitçiler hakkında Cumhuriyet Savcılıklarınca KAMU DAVASI açılır.



Tasarım Hakkından Doğan Yetkilerin Sınırlandırıldığı Haller



Tasarım hakkından doğan yetkilerin sınırlandırıldığı haller de vardır. Bir tasarımın özel ve ticari olmayan amaç için kullanılması (madde 21/1a), bir tasarımın deneme amacı ile kullanılması (madde 21/1 b), çoğaltmanın ticari uygulamadaki dürüstlük kuralları ile bağdaşması, korunan tasarımın normal kullanımını gereksiz yere tehlikeye sokmaması, kaynak gösterilmesi şartıyla bir tasarımın eğitim ve referans yapma amacı ile çoğaltılması (madde 21/1 c), bir tasarımın yabancı taşıtlarda kullanılması (madde 21/1 d), yedek parça tasarımını içeren veya tasarımın uygulanmış olduğunu ürünün, bir birleşik ürün olması, korunan parça tasarımının görünümü bu bileşik ürüne bağımlı bulunması, onarım amacı, birleşik ürüne orijinal görünümünü yeniden kazandırmak olması, onarım için kullanılan ürünün kaynağı konusunda kamuoyunu yanıltmaması koşuluyla onarım amaçlı kullanım (madde 22) halinde tasarım hakkından doğan yetkiler sınırlandırılmaktadır.



Tasarımlarınızın izinsiz kullanılmasına veya üretilmesine göz yummayın. Çünkü tescillenen ürünleriniz, kanun hükmünde kararnameler çerçevesinde en iyi bir şekilde korunmaktadır.



Önümüzdeki sayıda görüşmek dileğiyle…

 

January 2007

 


Tasarım Hukuku