Photoshop Magazin
 


Standart Kalitede Ofset Baskının Garantisi

01 November 2006 | Sayı: Nov 2006
 
1 2 3 4 5
 

Standart Kalitede Ofset Baskının Garantisi Baskı Kontrol Şeridi



hspace=0


Standart kalitede Ofset baskının garantisiBaskı Kontrol ŞeridİUluslararası Kalite Standartlarında ofset etmek baskıyı temin  ve standart kaliteyi sürekli kılmak için basılacak işlere mutlaka Baskı Kontrol Şeridi (Print Control Strip) yerleştirilmeli ve sürekli denetimi sağlanmalıdır.

Gelişmiş ülkelerin Grafik, Basım, Yayıncılık ve Ambalaj Sektörlerinde baskı kalitesini ve renk yönetimini denetim altına almak, standart kalitede sürekli üretim yapmak, hataları baskı aşamasında teşhis etmek ve baskı kalitesini sürekli kontrol altın da tutmak için Baskı Kontrol Şeridi (Print Control Strip) kullanılmaktadır.

Bas
kı Kont rol Şeridi sağlıklı baskı nın yegane kontrol aracı ve insan gözünün göremediği bir çok problemi önceden tesbit etmeye yarayan, üretim performansını yükselten, standart kalitede istikrar lı baskıyı temin eden tüm baskılar da kullanılması gereken en önem li baskı kalitesi ve renk tonu kontrol unsurudur. Baskı Kontrol Şeridi kullanılmayan işlerde renk ve kalite yönetimi kesinlikle denetim altına alınamaz, kalitenin sürekliliği sağlanamaz.

hspace=0

Baskı Kontrol Şeridi kullanmadan baskı yapmak, üretimi tümüyle baskı ustasının insiyatifine, göz sağlığına ve o günkü ruh sal, psikolojik durumuna bırakarak işleri riske etmek demektir. Baskı ustası ne kadar yetenekli, bilgili ve tecrübelide olsa onun 'insan' olduğu unutulmamalı, fizikselsağlığının yanı sıra ruhsal ve psikolojik sorunlarınında baskı kalitesi ile renk tonlarını nekadar çok etkilediği asla göz ardı edilmemelidir. Neşeli, mutlu ve şen bir baskı ustasının bastığı renkler daha sıcak, daha doygun, daha canlı ve daha parlak gerçekleşirken; melankolik, sorunlu, problemli, sıkıntılı ve huzursuz bir baskı ustası  isede daha pastel, daha soğuk yada daha karanlık ve koyu renk tonlarını tercih ettiği bilimsel olarak ispatlanmıştır.

Bilhassa ülkemizde yaşanan sorunların başında gelen renk tutarsızlıkları, renk uyuşmazlıkları; farklı renk tonlarında basılan logolar, antetli kağıtlar, şirketlerin kurumsal kimlikleri, tirajlı işlerde görsellerin farklı renk tonlarında basılmaları vs., yıllardır herkesin başını ağrıtmaktadır. Bu bağlamda, Bas kı Kont rol Şeridi kullanılmaması se be biy le matbaaların büyük çoğunluğunda her ay mut la ka bir ve ya bir kaç önemli proje çö pe atılmakta yada renk tonları müşterinin istediği kalitede gerçekleşmediği için aynı iş yeniden tekrar basılmak zorunda kalmaktadır.

Baskı formalarının etek (alt) veya makas (üst) kısımlarına 1 cm yüksekliğinde Baskı Kontrol Şeridi yerleştirilmemesi yüzünden her yıl milyarlarca YTL heba olmakta, çöpe atılan kağıt ve malzeme ile boşa harcanan zaman herkesin zarar hanesine yazılmaktadır. Zararların en büyüğü ve en önemlisi ise elbetteki müşteri kayıplarıdır. Bu konuda sektördeki hemen hemen herkes şikayetçi olmakta, fakat herkes kabahati birbirine atarak zarardan kurtulmaya çalışmaktadır.

Baskı Kontrol Şeridinin kullanılması, baskı üretimini uluslararası standartlara göre sürekli aynı renk tonlarında ve aynı kalitede gerçekleşmesini sağlarken, baskı ustalarının hatalarından kaynaklanabilecek tüm risklerin de büyük ölçüde ortadan kaldırmakta; ayrıca baskı üretiminde birçok kalite unsurunun da denetlenmesine ve kontrol altında tutulmasına yardımcı olmaktadır.Baskı Kontrol Şeridi standart kalitede baskının garantisidir.

Baskı konrol şeridi standart kalitede baskının Baskı Kontrol Şeridi kullanımın da birçok matbaa kendi savunma mekanizmasını devreye sokarak ...kağıttan firevermemek için ajans lar, müşteriler, grafikerler Baskı Kontrol Şeridi yerleştirilmesi için kağıdın etek veya makas kısmında pay bırakmıyorlar... diye bahane bulurken; ajans ve müşteriler de kağıttan tasarruf etmek için Baskı Kontrol Şeridini gözardı ederek güya daha fazla para kazandıklarını sanmaktadırlar.

Uluslararası Kalite Standartlarında işlerin basımını temin etmek ve standart kaliteyi sürekli kılmak için basılacak işlere mutlaka orijinal Baskı Kontrol Şeridi dijital veya film olarak yerleştirilmelli, üstündeki kutucuklar baskı aşamasında Densito metre ile ölçülerek her bir kağıt cinsi için uygulanması gereken CMYK boya yoğunlukları, nokta kazancı ve 'trapping' vs., değerlerin sürekli kontrolü ve denetimi sağlanmalıdır. Bu konuda ne kadar bilgili ve titiz davranırsak, basılacak işlerin renk uyumluluğu ve kalitesini o derece garanti altına alır, satandart kalitenin de sürekli olmasını sağlayabiliriz.

BASKI KONTROL ŞERİDİ NEDİR

hspace=0

Baskı Kontrol Şeritleri orjinal film veya dijital ortamlarda kullanılmak üzere iki ayrı düzende CMYK olarak hazırlanmaktadır. Genelde azami 1 cm yüksekliğinde olan bu şeritler kağıdın etek (alt), makas (üst) veya formanın orta kısmına yatay olarak bir uçtan diğer uca kadar kağıdın enine yerleştirir. Orijinal film Baskı Kontrol Şeritleri C+M+Y+K olarak 4 ayrı film (1 takım) halinde ve basılacak kağıt cinsine göre istenilen tram sıklığında hazırlanmaktadır.

Brunner, GATF, FOGRA, Gretag, Beta gibi kuruluşlar tarafından özel olarak hazırlanan Baskı Kontrol Şeritlerindeki kontrol kutucukları her ne kadar değişik gibi görünsede, fonksiyon ve ku lanım açısından hemen hemen hepsi aynı işlevi yerine getirmektedir.

Baskı Kontrol Şeridinde bulunan bir çok değişik şekiller genel olarak 'Densito metre' ile ölçümleri yapılarak kontrol edilmektedir. Bazı kutucular ise lupkullanılarak çıplak göz ile denetlenmektedir. Bu bağlamda Baskı Densitometresi olmayan veya kullanmayan matbaalarda basılacak işlere gelişigüzel yerleştirilen Baskı Kontrol Şeritleri de hiçbir anlam ifade etmez ve kalite/renk denetimleri için herhangi bir yarar sağlamaz. İnsan gözünün boya yoğunluklarını ölçebilecek yetenekte olmadığı açık bir gerçektir.
Baskı Kontrol Şeritlerinin mutlaka  orijinal filmlerinin kullanılması gerekir. Bu şeritler çoğa tı maz, kopyalanmaz, kontaktalınarak kullanılmaz. Aksi takdirde şerit üstündeki bir çok kontrol kutucuklarındaki nokta, tram ve çiz giler ile kalıp pozlama 'contone' kontrol skalası işlevini yitirir.

Bir çok matbaa, orijinal kontrol şeritlerii yerine, Adobe InDesign, QuarkXPress veya Macromedia FreeHand sayfa tasarım/mizan paj  programlarında hazırladıkları küçük CMYK kutucuk veya şeritler kullanarak kontrol yapmayı tercih etmektedir. Bukuttucuk veya şeritler sadece CMYK boyaların yoğunluklarını öl mek için kullanılabilir. Gerçek Baskı Kontrol Şeritlerinde ise, boya yoğunluklarının yanı sıra, trapping, slurring, doubling, kalıppozlama, gribalans, noktakazancı gibi bir çok bas kı/renk kontrolvedenetim fonksiyonları bulunmaktadır.

Elbette kullanılan kutucuk veya şeritler hiç olmazsa kullanılan boya yoğunluklarının kontrolünde baskı ustasına yardımcı olmaktadır, ancak gerçek anlamda baskı kalite ve renk kontrolü ile de netiminin
yapılması bu basit şeritlerle mümkün değildir ve uluslararası kalite standartlarıyla bir ilişkisi
bulunmamaktadır

BASKI KONTROL ŞERİDİ NASIL YERLEŞTİRİLİR

hspace=0

Orijinal film Bas kı Kont rol Şe rit le ri sayfaların montaj aşamasında, montaj ustaları tarafından her renk (CMYK) formanın (ön+arka) etek veya makas kısmına yada orta katlama boşluğuna yatay olarak boydan boya yerleştirilir. CTP (Computer to Plate=Doğrudan Kalıba Pozlama) sistemiyle çalışan matbaalarda ise Baskı Kontrol Şeritleri dijital olarak kullanılmakta ve bilgisayar operatörleri tarafından formalara doğrudan dijital montaj programlarında yerleştirilmektedir.Şayet basılacak işlerin sayfa montajlarını bilgisayar programlarında kendimiz hazırlıyorsak, bu durumda orijinal dijital Baskı Kontrol Şeridini mümessil firmalardan veya çalışmakta olduğumuz matbaalardan temin ederek yerleştirme işlemini doğru şekilde gerçekleştirmemiz gerekir.

hspace=0

Herşeyden önce, basılacak işlerin sayfa boyutları ile kağıt ölçülerini hesaplarken mutlaka formaların etek (alt) veya makas (üst) kısımlarında kağıdın enine asgari 1 cm yüksekliğinde boşluk bırakılması gerekir. Baskı Kontrol Şeritleri kesinlikle dikey olarak (baskı yönünde) kullanılmaz ve kağıdın enini boydan boya kaplaması şarttır: 70x100 cm baskılar için, Baskı Kontrol Şeridinin uzunluğu 100 cm; 50x70 cm baskılar için Baskı Kontrol Şeridinin uzunluğu 70 cm olmalıdır.

BASKI KONTROL ŞERİDİ ÖZELLİKLERİ KALIP POZLAMA
Fotoğraflardaki renklerin CMYK % nokta değerleri ile sayfa tasarım programlarında kullanılan zemin, yazı, logo veya objelerin renk tonlarındaki % nokta değerlerinin baskı kalıbı üzerinde de aynı rakamlarda elde edilebilmesi için CMYK kalıpların doğru ve kayıpsız pozlanması şarttır. Doğru ve sağlıklı pozlanmayan kalıplarda, renk tonlarının % nokta değerleri olması gerekenden daha yüksek veya daha düşük gerçekleşir. Yanlış ve hatalı pozlanan kalıplarla basılan işlerde renkler farklı tonlarda oluşur ve istenen renkler ele edilemez.

hspace=0

Orijinal film Baskı Kontrol Şeritlerinde 'contone' olarak bulunan kalıp pozlama denetim çubukları kalıp pozlama aşamasında almış olduğu ışık oranına göre pozlamanın ne kadar sağlıklı ve doğru yapıldığını gösterir. Lup kullanılarak çıplak göz ile kontrol edilir ve mutlaka tüm filmlerdeki görünen/kaybolan çubukların şerit boyunca aynı basamakta olması esasına dayanır. Orijinal film şeritlerindeki tramsız contone' kalıp denetim çubukları kontakt yapılarak kopyası alındığı zaman tümüyle kaybolur. Bu sebeple orijinal film kontrol şeritleri kesinlikle kopyalanmaz, çoğaltılmaz ve mutlaka orijinal film şeritlerinin kullanılması gerekir.

Dijital baskı kontrol şeritlerinde 'contone' kalıp denetim çubukları bulunmaz ve bunların yerine mikron kalınlıklarda ince çizgiler ile çok düşük (%1, %2, %3, %5) nokta değerleri lup kullanılarak çıplak gözle denetlenir. Kalıpların doğru pozlanıp pozlanmadığı en sağlıklı Kalıp Densitometresi ile belirli nokta büyüklükleri ölçülerek kontrol edilir. 

hspace=0
hspace=0

BOYA YOĞUNLUKLARI
%100 zemin Cyan, Magenta, Yellow ve Black kutular boya yoğunluklarının (boya kalınlığı) ölçümü için kullanılır. Belirli aralıklarla yerleştirilmiş olan bütün CMYK zeminlerin mutlaka ölçülmesi ve kağıt cinslerine göre saptanmış olan yoğunluk 'Density' değerlerine uygun şekilde boya ayarlarının düzenlenmesi gerekir. Aşağıdaki tabloda ISO 12647-2 (1996) standart CMYK yoğunluk değerleri verilmiştir:

hspace=0

Ofset Baskı Boya Yoğunluk Değerleri  
 ISO 12647 - 2 (1996)
 CMYK
Parlak Kuşe  1.55 1.50      1.45      1.85
Mat Kuşe      1.45 1.40      1.25      1.75
1. Hamur      1.20 1.15      1.20      1.55
3. Hamur      1.00 0.95      0.95      1.25
 Tolerans: -/+ 0.05 

Boya yoğunlukları manual veya otomatik 'Densitometre' ile ölçülür. Ancak ölçüm yapmadan önce mutlaka baskı yapılan kağıdın beyazında densitometrenin sıfırlanması gerekir. Sağlıklı ölçüm yapılabilmesi için densitometrenin üretici firma tarafından beraberinde gönderilen orijinal CMYK kart veya plakası üzerinde her gün kalibre edilmesi de şarttır.

CMYK boyaların tüm kağıt yüzeyinde sürekli aynı standart yoğunluklarda densitometre ile ölçülerek basılması, tüm renklerin doğru tonlarda gerçekleşmesi ve baskı üretimi bitene kadar renk tonlarının tüm sayfalarda sürekli aynı değerlerde gerçekleşmesini sağlar. Boyaların yoğunluk değerleri ölçülmeden, densitometre kullanılmadan baskı üretimi gerçekleşirse, görsellerdeki tüm renkler baskı ustasının o gün ve o saatttaki fiziksel, psikolojik ve ruhsal durumuna bağlı olarak gerçekleşir. Renk tutarsızlıklarının en büyük sebebi baskı üretiminde densitometre ve Baskı Kontrol Şeridi kullanılmaması ve tüm insiyatifin tek bir insana, baskı ustasına, terkedilmiş olmasıdır.

hspace=0

Her ne kadar prova baskı örneklerine uygun üretim yapılmaya çalışılsa da, baskı ustasının göz-beyin-kalp üçgeninden ortaya çıkan ve kişisel beğeni tercihlerinin de önemli rol oynadığı DOĞRU RENK her ustaya göre değişebilmektedir. Bu durumda standart kaliteden ve kalite sürekliliği ile mükemmel renk yönetiminden söz etmek mümkün değildir.

Onlarca yeteneğin gece gündüz çalışarak hazırladığı projeler ve onca emek verilerek yaratılan tasarımlar bir baskı ustasının göz-beyin-kalp üçgeni insiyatifine terkedilemez.

NOKTA KAZANCI / NOKTA BÜYÜMESİ
Kağıt yüzeyine düşen sıvının yayılması kaçınılmazdır. Baskı aşamasında kağıda transfer edilen noktalar boyanın yayılması neticesin de genişler, büyür ve kalıp üzerindeki % nokta değerleri artar. Nokta Kazancı (Nokta Büyümesi/Nokta Şişmesi) olarak bilinen bu artışın mutlaka kontrol altına alınması ve standart değerlerin üstüne çıkmasının önlenmesi gerekir.

hspace=0

Nokta Kazancı (Dot Gain) şüphesiz sektörümüzün en önemli problemlerinden biridir. Kullanılan kağıdın fiziksel ve kimyasal yapısı, yüzey özellikleri, blanket ve kağıt kazanı baskı ayarları, boyanemlendirme suyu dengesi, alkolü alkolsüz baskı, ortam sıcaklığı venem değerleri nokta kazancını en çok etkileyen faktörlerdendir.

Baskı Kontrol Şeridinde bulunan %40'lık ve %80'lik tram kutuları baskı aşamasında CMYK nokta kazançlarını ölçmek için kullanılır. %40'lık tram kutucukları orta tonlardaki, %80'lik tram kutucukları ise koyu tonlardaki nokta kazancını (nokta büyümesini) ortaya çıkarır.

hspace=0

Baskı Kontrol Şeritlerindeki %40 ve %80'lik tramlarden sitometre ile ölçülerek nokta kazancının her renkte ve her musluğa denk gelecek şekilde eşit değerlerde ISO standartlarına göre de netlenmesi şarttır.

Yukarıdaki tabloda verilen rakamlar maksimum kabul edilebilir değerlerdir. Toleransların üstünde nokta kazancı meydana gelmiş ise, mutlaka baskı ayarlarının kontrol edilmesi, nokta kazancını etkileyen faktörlerin incelenerek denetim altına alınması şarttır.

hspace=0

Nokta kazancı denetim kutucuklarının tram sıklığı değerlerininde baskı yapılacak işin film tram sıklığı değerlerine eşit veya yakın olmasında büyük yarar vardır.

Nokta kazancı ölçülmez, denetlenmez ve kontrol altına alınmazsa %nokta değerleri olması gerekenden daha fazla şişer, dağılır; renkler koyulaşır, kirlenir ve çamurlaşır; görsellerdeki detay, derinlik ve netlik büyük ölçüde azalır.

hspace=0

Ayrıca kullanılan nokta şeklide (yuvarlak, kare, eliptik) nokta kazancı değerlerine etkisi olduğu bilinmektedir. Bilhassa 3.Hamur gazete kağıdı baskılarında yuvarlak nokta şekli ve düşük tram sıklığı değerlerine göre hazırlanmış baskı kontrol şeritleri kullanılmalıdır.

Densitometreler nokta kazancını otomatik ölçebilmektedir. Densitometrelerin hafızasına önceden girilen %40 ve %80 tramlardaki kabul edilebilir nokta kazancı değerleri, ölçüm sırasında otomatik olarak dev re ye gir mekte ve kendi içinde hesaplamayapan densitometre, aradaki farkı doğrudan ekranda göstermektedir.

Nokta kazancının denetim altına alınması, resimlerin orta ve koyu tonlarındaki tıkanmaları, detay ve netlik kayıplarını en aza indirgemektedir.

 

November 2006

 


Standartlar