Photoshop Magazin
 


Haksız Kullanımlar ve Yaptırımlar

01 May 2006 | Sayı: May 2006
 
1 2 3 4 5
 

Merhabalar,

Geçen sayıda, Bay X’ in fotoğrafından yola çıkarak nelerin eser sayılabileceğini ve eser sahibinin ne gibi hakları olduğunu açıklamaya çalışmıştım. Bu sayımızda da bir eserin izinsiz kullanılması durumunda, haksız olarak kullanan kişinin ne gibi hukuki ve cezai yaptırımlara maruz kalabileceğini açıklamaya çalışacağım. Geçen sayıda da söylediğim gibi temel kanunumuz 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’ dur. Geçen sayımızda başladığımız örnekten devam ederek açıklamaya başlayalım.
 
Olayımızı kısaca hatırlayalım; Bay X’ in çekmiş olduğu fotoğraflar
www.fotohirsizi.com adlı web sitesinde yayınlanıyor ve satılıyordu. Bu işlem içinde Bay X’den herhangi bir izin alınmamış ve tamamen haksız bir kullanım vardı. İşte bu durumda Bay X’ in hukuken korunma yolları nelerdir acaba? Bay X’in başvurabileceği yolları ikiye ayırarak anlatmak kanımca daha anlaşılır olacaktır.

1. Hukuk Davaları: Bu başlığı da kendi içinde alt bölümlere ayırarak anlatmak istiyorum.

>> Bay X’ in haklarına bir tecavüz mevcuttur ve devam etmektedir. Bu halde mahkemeye başvurup, bu tecavüzün yani haksız olarak fotoğraflarının kullanılmasının durdurulmasını isteyebilir. Ayrıca olayımızda ticari bir kazanç da söz konusudur. (Yani geçen sayıda açıklamış olduğumuz hem mali haklara hem de manevi haklara bir tecavüz vardır.) Gerçek hak sahibi olan Bay X, fotoğraflarını haksız olarak yayınlayıp satan kişi ile bir sözleşme yapsa idi ne kadar para alabilecekse o bedelin üç katını, dava açarak haksız kullanan kişiden isteyebilecektir. Sözleşme bedelinin ne kadar olabileceği konusunda ilgili meslek kuruşlarının uyguladığı rayiç bedeller esas alınarak tespit yapılır.

>> Olayımızda Bay X’in manevi hakları da zarar gördüğü için, manevi tazminat talebinde de bulunabilir.

Bay X’in yukarıda saydığım haklarını kullanmak için mahkemeye başvurması gerektiğini söyledim. Bu davalara bakmakla görevli özel ihtisas mahkemeleri vardır. “Fikri Haklar Mahkemeleri” Tabi henüz ülkemizin her şehrinde bu özel mahkemelerden kurulabilmiş değil. Henüz Ankara, İstanbul ve İzmir’de faaliyet gösteriyorlar. Özel mahkemelerin olmadığı illerde ise Asliye Hukuk Mahkemesine başvurularak yukarıda saydığım haklar talep edilebilir.  

2. Ceza Davaları: Özel hukuk imkânlarının yanında cezai bir takım imkânlarda vardır.

>>Manevi haklara tecavüz halinde, hakkı ihlal eden kişiler hakkında, iki yıldan dört yıla kadar hapis veya 50.000 (Elli bin) YTL’ den 150.000 (Yüz elli bin) YTL’ ye kadar para cezası verilebilir. Verilen zararın ağırlığı dikkate alınarak hem para cezası hem hapis cezası da verilebilir. 

>> Eğer tecavüz mali haklara yapılmışsa hapis cezaları 3 aydan başlayıp 4 yıla kadar verilebilmekte, para cezaları da 5.000 YTL ‘den (beş) 150.000 YTL’ ye kadar çıkabilmektedir.

>> Bir kişi eser sahibinin hakkını bizzat kendisi ihlal etmemiş olabilir. Yani bir başkasının çoğalttığı bir müzik eserini, sinema filmini, fotoğrafı vs. bir eseri satan kişilerde suç işlemektedir. Onlarda yukarıda belirttiğim hapis ve para cezalarına maruz kalırlar.

Ceza davaları kısmında belirttiğim cezaların verilebilmesi içinde hak sahibinin Cumhuriyet Savcılığı’na başvurup suç işleyen kişiler hakkında şikâyetçi olması gerekir. Cumhuriyet Savcısı olayı inceler ve suç işlendiğine inanırsa, Fikri Haklar Ceza Mahkemesinde kamu davası açar. Yani hapis ve para cezaları için, bizzat mahkemeye başvurulmaz.

Geçen sayının sonunda bir sanat eserinin hak sahibinin izni olmadan ticari amaçlarla kullanılması kesinlikle yasaktır, demiştim. Acaba ticari değil de şahsi amaçlarla kullanırsam suç mudur? Sorusunun cevabını da bu haftaya bırakmıştım.

Yani korsan olduğunu bildiğim bir DVD’ yi ya da kitabı aldığımda suç işlemiş olur muyum? Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun suç olarak kabul ettiği hallerde hep ticari amaçlarla kullanım söz konusudur. Yani bu kanun anlamında bir suç oluşmaz. Ama kanımca, aldığımız DVD’ nin korsan olduğunu biliyorsak, bu demektir ki bir suçun işlenmesi sonucu elde edilen bir malı satın alıyoruz. Bu durum Türk Ceza Kanunu anlamında suç teşkil eder. Bence korsan ürün alanlar da suç işliyorlar! Tabi şunu da söyleyip sizleri rahatlatayım, bu bir hukukçu olarak benim düşüncemdir... Henüz hiç kimse evinde izlemek için aldığı korsan DVD için cezalandırılmadı. Evet ülkemizde ekonomik nedenlerle bu tür malların korsanlarını almak hepimiz için daha cazip gözüküyor. Ama korsan bir ürün alırken bir an için düşünün; aldığınız bir kitap ise yazarının o kitabı ne kadar büyük emeklerle yazdığını, bir müzik cd’si ise, şarkıcıdan bestecilere, müzisyenlere ve daha birçok kişiye kadar ne büyükler emekler harcandığını ve ondan sonra karar verin alıp almamaya. Bu arada sizlerden sorular gelmeye devam ediyor. Gelen sorulara hemen e-posta ile cevap vermeye gayret ediyorum. Ayrıca içlerinde ilginç bulduklarımı SOS bölümümüze koyarak sizlerle paylaşıyorum.

Gelecek ay buluşmak üzere.
Av. Gökhan Uğur BAĞCI

 

May 2006

 


Tasarım Hukuku