Photoshop Magazin
 


Tram Nedir?

01 December 2005 | Sayı: Dec 2005
 
1 2 3 4 5
 

Tram Nedir?



hspace=0
Tram; ya­rım ton (çok ton ya da half­to­ne) ori­ji­nal­le­ri tek to­na in­dir­me­ye ya­ra­yan nok­ta­lar ve­ya do­ku­lar top­lu­lu­ğu­dur. Günümüzde standart tram ve kristal tram olarak iki çeşit tram kullanılır.

Standart tramlarda; bir cm’lik çiz­gi üze­rin­de­ki nok­ta ve do­ku sa­yı­sı Türk Stan­dart­la­rın­da­ki tram de­ğe­ri­ni ve­rir (60’lık tram - 70’lik tram gi­bi). Bir Inch’de­ki nok­ta ve do­ku sa­yısı ise, LPI (Li­nes Per Inch)’i ve­rir. 152 LPI ile ba­sı­lan bir dö­kü­man, bi­ze gö­re 60’lık ba­sıl­mış­tır. (1 Inch = 2.54 cm’dir. 152 / 2.54 = 60 lık tra­mı ve­rir.) Ay­rıca, dpi de­ğe­ri var­dır. Dots Per Inch (Inch’de­ki nok­ta). Bu de­ğer tram nok­ta­la­rı­nı oluş­tu­ran nok­ta­la­rın ade­di­dir. Kristal tramlarda ise; tram yoğunluğu “µm” ile belirtilir. Yandaki tabloda baskı çeşitlerine göre kristal tram büyüklükleri verilmiştir.

Bir tram nok­ta­sı­nı ne ka­dar faz­la nok­ta oluştu­rur­sa tram­lan­dık­tan son­ra ala­ca­ğı­mız gri dü­zey se­vi­ye­si o ka­dar ar­tar. İn­san gö­zü 256 gri dü­zey se­vi­ye­si­nin al­tın­da­ki se­vi­ye­le­ri ayırt ede­bi­lir. Bir deg­ra­de 0’dan 100’e bel­li se­vi­ye­ler ile aza­la­rak çı­kar, fa­kat siz deg­ra­de­de ba­sa­mak gö­rü­yorsanız gri dü­zey 256’dan az, ya da film çıkış kalib­ras­yonun­da prob­lem var demek­tir. Han­gi dpi de­ğe­ri ile han­gi tra­mı ba­sa­ca­ğı­mız ma­te­ma­tik­sel ola­rak for­mü­le edil­miş­tir. Gerekli çıktı çözünürlüğü film ya da kalıp çıkışın pozlama değeri (örneğin 2400dpi), ekranlama sıklığı ise kaçlık tram isteniyorsa o değerin LPI karşılığıdır. (örneğin 60'lık tram için 150Lpi)


Tram açıları

Tram baskı renklerine göre farklı açılardadır. Yellow 00, Cyan 150, Black 450, Magenta 750lik bir açı ile (genel olarak) dokunur. Yakından bakıldığında dokuların belli açılarda olduğunu görebiliriz. Kristal tramlarda tram noktaları dağınık sistemle RIPler tarafından oluşturulduğu için belli bir açısı olmadığı gibi, tram açı problemi olan moare de oluşmaz. Açı problemi olmadığı için 4 renkten fazla tramlı hspace=0renkayrımlarında daha çok kullanılır.


Mu­are;
Bas­kı­da kul­la­nı­lan (FM tramlar hariç) tram­la­rın birbirine göre açı­la­rı­nın 300’den faz­la ol­du­ğu du­rum­lar­da olu­şan gö­rün­tü bo­zul­ma­sı­na moare denir. Sağ üst ta­raf­ta­ki ör­nek­te ge­li­şi­gü­zel açı kul­la­nıl­mış ve mo­are de­ni­len bo­zul­ma­lar oluş­muş­tur.

Stan­dart tram de­ğer­le­riy­le ba­sı­lan bas­kı so­nu­cun­da ise (sağ alttaki) prob­lem­siz so­nuç­lar el­de edil­di. Doğru açılı baskılarda tramlar çiçek oluştururlar.

hspace=0hspace=0

Tram Çeşitlerinden;

Kristal tram ( FM ya da Stochastic Screening )
Standart tramlar ( AM ya da Conventional Screening )

Diamond screen, açısı olmayan dağınık noktalardan oluşan bir çeşit tramdır. Bu tram çeşidi ile tramlanan işlerde tram dokusundan kaynaklanan muareler olamaz.

hspace=0Bu nedenle de C-M-Y-K renklerinden başka istediğiniz kadar ekstra rengi bu tramla tramlayıp baskı yapabilirsiniz. Diamond Screen, film çıkış riplerinin ve film çıkış makinelerinin ekstra özelliklerindendir.

Tram dokusu çok ince noktacıklardan oluştuğu için normal tramla tramlanmış işden çok daha net ve daha fazla detay sağlar. Tram noktacıklarının inceliği bu tramı kalıba alırken normal tramla aynı poz verildiğinde problem çıkarır. (Uçar.)

Bu nedenle kalıba alınırken test yapılmalı ve nokta kaybı önlenmelidir. Ayrıca grenli kağıtlara da kristal tram ile baskı yapmak baskı netliğini bozacaktır. (Kristal tram daha iri kullanıldığında görüntü bozulmasına sebep olduğundan, kullanılmaz)

Diamond Screen, literatüre;FM tram (Frequency - Modulated  Screening) ya da Stochastic Tram olarak geçmiştir.
FM tramlar kum tram olarak da anılabilirler.

Diğer tram çeşidi ise; AM (Conventional Halftoning) olarak anılan tram çeşididir.  (Amplitude - Modulated Screening.) AM tramlar da; Çizgi (Line), Yuvarlak (Round), Eliptik (Ellipse), Kare (Square) vs. çeşitleri olduğu gibi, rip ve film çıkış makineleri üreticileri tarafından üretilmiş çeşitleri de mevcuttur.
Kristal tramlar Microdot ve dpi değerleri ile ölçülürler. 14µm daha ince kristal tramı, 80µm ise daha kalın tramı belirtir.

 

December 2005

 


Baskı Öncesi