Photoshop Magazin
 


Ekran Kalibrasyonu-1

01 November 2005 | Sayı: Nov 2005
 
1 2 3 4 5
 

hspace=0


Tüm tasarım ve uygulamalar, montajlar, fotoğraf rötuşları, çizimler ve hatta dijital fotoğraf çekimler de bilgisayar ekranlarında gerçekleştirilmektedir. Fakat çoğu kez günlerimizi harcadığımız işlerimizin renkleri ekranda ayarladığımız gibi sonuçlanmaz; yıllardır ajans, grafiker, operatör, renk ayırım, servis büro ve matbaacılar arasındaki ‘Renk Uyuşmazlığı’ kavgası sürüp gider. Haklı olarak herkes de suçu birbirine yüklemektedir.

Bu sebeple, sektörümüzde çalışan herkesin en büyük problemi olan ‘Renk Uyuşmazlıkları’nı tümden çözmek için birçok teknik işlem yapılması gereklidir. Ancak bu işlemlere geçmeden önce, Uluslararası Grafik ve Basım Kalite Standartlarının bilinmesi şarttır.Ekranların kalibre edilmesi ve baskıya göre renk eşlemesinin yapılması Renk Yönetiminin bir parçasını teşkil etmektedir. Şüphesiz bu işlemleri en iyi şekilde gerçekleştirmek için ‘colorimetre’ veya ‘spektrofotometre’ renk ölçüm cihazları ile ICC profil yaratım programlarının kullanılması gerekir ve ancak profesyonel renk uzmanları tarafından uygulanmalıdır.



hspace=0

hspace=0

RENK UYUŞMAZLIĞI

İnsan gözünün görebildiği renk tayfındaki tüm renkleri bir düzlem üzerine taşıyarak iki boyutlu bir grafik oluşturulduğunda (Renk Gamutu), gerçek beyazın D50 (5000 Kelvin) ve farklı ışık ortamlarındaki renk sapmalarının hangi renklere doğru kaydığını bilimsel olarak görebiliriz.

Aynı Renk Gamutu üzerine, bilgisayar ekranlarının bize gösterebildiği tüm renkler ölçümlenerek çizildiğinde, tabiatta görebildiğimiz renk genişliği ile monitörlerin bize gösterebildiği renk genişliğini ve aradaki farkı net bir şekilde anlayabiliriz. Diapozitiflerin renk genişliği ile ofset baskıda elde edebildiğimiz renk genişliğini de aynı grafiğe ilave ettiğimizde, yıllardır problemini yaşadığımız renk uyuşmazlıklarının en büyük sebebini de görmüş oluruz.

hspace=0Grafik ve basım endüstrisinde kullanmakta olduğumuz tüm ekranlar, diapozitif filmler, fotoğraf kartları, dijital fotoğraf makineleri, masaüstü tarayıcılar, konvansiyonel tarama makineleri, renkli toner bazlı veya inkjet yazıcılar, prova baskı makineleri ve nihayetinde ofset, tipo, serigraf, tampon, flekso, gravür vs., tüm baskı üniteleri kullandıkları boya ve kağıt çeşitlerine göre çok farklı renk gamutlarına sahiptirler.

Tüm bunların yanı sıra, her bir marka ürünün de kendi içinde farklı renk gamutları vardır. ‘X’ marka bir monitörün gösterebildiği renk genişliği ile ‘Y’ veya ‘Z’ marka başka monitörlerin gösterebildikleri renk genişliği de önemli ölçüde farklılık gösterir. Aynı şekilde parlak kuşe ile mat kuşe, 1.Hamur veya 3.Hamur kağıtların da her değişik marka boyaya göre baskıda oluşturabildikleri renk genişlikleri farklıdır. Çünkü bütün bu kağıtların renkleri bize gösterecek yüzeyleri de farklıdır. Hele bütün bu makinelerin kullandıkları boya ve kağıt çeşitleri ile kullandıkları baskı yöntemlerinin de farklılığını hesap edersek, “Neden bu kadar Renk Uyuşmazlık Kargaşası var?” sorusunun cevabını almış oluruz.

Tüm bu makinelerde kullanılan boyaların ortam, sıcaklık ve nemden direkt olarak etkilenerek kimyasal reaksiyonlara girmeleri ve renk tonlarındaki özelliklerini yitirmelerini de bütün bunların üstüne eklediğimiz zaman, Renk Uyuşmazlığı’nın ne kadar büyük bir problem olduğunu çok daha açık bir şekilde anlamış oluruz.

Ekranlarımızda gece gündüz, saatlerce uğraşıp hazırladığımız dokümanlardaki renklerin her seferinde ekranlarımızdan çok farklı neticeler vermesi bütün bu makine ve sistemlerin değişik renk genişliklerine sahip olmasından kaynaklanmaktadır.

Ayrıca ülkemizdeki Basım Endüstrisinde Uluslararası Standartlar gerekli seviyede oluşturulmadığı ve uygulanamadığı için, basılabilen renk genişlikleri her gün ve hatta her saat değişmektedir.
 

hspace=0


ULUSLARARASI STANDARTLAR

Ekran Kalibrasyonu yapılmadan önce, Grafik ve Basım Endüstrisi Kalite Standartlarının tüm sektör birimlerinde oluşturulması ve uygulanması gerekmektedir. Çünkü bütün ekranlarımızın kalibrasyonlarını işlerimizin basıldığı yerlerdeki standartlara göre yapmamız gerekmektedir.

Her ay kullandığı boyayı değiştiren, ortam nem ve sıcaklığı her gün, her saat farklılık arzeden, densitometre ve kontrol strip kullanmadan göz kararı ile baskı yapan, baskı ustasının o günkü psikolojik ve ruhsal durumuna göre renk tonunu değiştiren, kullandığı baskı ve hazne suyu vasıfsız, bu suyun pH, alkalite, kondaktivite ve diğer fiziksel değerlerini kontrol etmeyen, kullandığı katkı malzemelerini gelişigüzel seçen ve baskı yapacağı kağıt çeşitlerini ve bunların fiziksel, kimyasal özelliklerini bilmeyen, dikkate almayan bir matbaada basılacak ‘Kalibrasyon Prova Baskı’ örneği kullanılarak Ekran Kalibrasyonunu gerçekleştirmeniz hiçbir anlam ifade etmez.

Ekran Kalibrasyonu, baskı yapılan yerdeki süreklilik arz eden standart şartlar altında gerçekleştirilmiş baskı örneği rehber alınarak yapılır. Bu standartlar (boya, kağıt, su, ortam şartları, baskı makinesi vs.,) değiştiği zaman bütün ekranların kalibrasyonları yeniden prova baskı alınarak yapılması gerekir.

Bütün bunların yanısıra, servis büro veya reprodüksiyon atölyelerindeki ‘Baskı Ön Hazırlık Standartları’nın da oluşturulması ve uygulanması gerekmektedir. Herhangibir renk için vermiş olduğunuz tram değerleri, film veya kalıp üzerinde farklı pozlanırsa, sağlıklı kalibrasyon yapmanız mümkün olamaz. Çünkü seçmiş olduğunuz renk tonları veya fotoğraflardaki tüm renkler pozlanacak nokta şekli, tram sıklığı, ve nokta % değerine göre basılacaktır. Bu unsurlar da basılacak kağıt çeşidi ve kağıdın kalitesi ile fiziksel özelliklerine göre seçilmesi gerekmektedir.

hspace=0Özet olarak, ekranlarımızı kalibre etmeden önce, çalışma ortamımızda bazı düzenlemeler yapmamız ve standartları oluşturmamız gerekmektedir. Bundan sonraki aşamada ise, ekranlarımızı kalibre etmek için ‘Kalibrasyon Örnek Prova’ baskısı almaktır.

Ekranlarımızı kalibre etmeden önce monitörlerin renk konusundaki teknik özelliklerini de bilmemiz gerekir. Her marka ve model monitörün gösterebildiği renk genişlikleri (renk gamutu) farklıdır. Ayrıca monitör içindeki RGB protonlar ve fosfor değerleri zaman içinde güçlerini yitirir ve gösterdiği renk tonlarında sapmalar meydana gelir.

Bu durumda monitörünüzün markası, modeli, fiyat ve kalitesi ne olursa olsun, mutlaka belli aralıklarda renklerin (RGB protonların) sıfırlanması-eşitlenmesi gerekir. Bunun anlamı, ekranda beyaz, siyah ve nötr gri ton eğrilerini yeniden düzenleyerek renklerin doğru gösterilmesini sağlamaktır. Kısaca, ekran kalibrasyonundan önce mutlaka ekran sıfırlama işleminin yapılması gerekir.

hspace=0

ÇEVRE RENGİ - MAT NÖTR GRİ

Gördüğümüz renklerin çevredeki diğer renklerden ne kadar çok etkilendiğini çoğumuz biliriz. Ortam ışıklarının renk-sıcaklık değeri 5000 Kelvin dahi olsa, duvar, tavan, yer ve çevredeki diğer renklerden de doğrudan etkilenir ve gerçek değerini kaybeder.

Uluslararası Standart olarak, renk ile ilişkili tüm işyerlerinde ortam duvarları ve çevresinin de mutlaka renklerin tonunu etkilemeyecek MAT NÖTR GRİ renkte olması gerekir.

Duvardaki açık sarı bir badana rengi bile 5000 K ışığı, yansımadan dolayı 4000 K değerlerine düşürmektedir. Tavan ve zemin kaplama renkleri ile perde veya jaluzilerin renkleri de bu standartlar göz önünde bulundurarak seçilmelidir.

Ayrıca, ortam ışıklarının normalin (500 lux) üstünde olması da ekrandaki renk tonlarının olduğundan daha açık tonda görülmesine sebep olur. Gökyüzünün mavi tonu veya akşam güneşinin kızıllığının da ekrandaki renk tonlarımızı etkilememesi için, yer seçimine de dikkat edilmesi gerekir. Bu standartlardaki bütün amaç, gerçek beyaz ışık ortamında gördüğümüz renk tonlarının hiçbir şekilde başka nesneler tarafından etkilenmemesi ve sabit değerde kalması.

EKRAN ÇEVRESİ

Bizlerin de ekran karşısına oturduğumuz zamanlarda mutlaka nötr renkli giysiler seçmemiz gerekiyor. Çünkü ekranın karşısında oturduğumuzda, üzerimizdeki giysinin rengi, ekran camına yansır ve gördüğümüz renklerin tonlarını doğrudan olumsuz şekilde etkileyerek renk sapmalarına sebep olur. Gerçek anlamda ve bilinçli olarak renk uyuşmazlıklarından kurtulmak istiyorsak, profesyonel anlamda ekran çevresinde yansıma yaparak renk tonlarını olumsuz etkileyecek tüm nesneleri uzaklaştırmamız veya bu nesnelerin “Nötr Gri” renkte olmasını temin etmemiz gerekmektedir.

hspace=0Bu tür yansımaları önlemek için grafik ve basım endüstrisi için özel olarak üretilmiş siperlikli profesyonel ekranların kullanılması gerekir. Maddi olarak bu tür ekranları almaya gücünüz yok ise, yapabileceğiniz en pratik çözümlerden biri ekran çevresini siyah veya koyu gri renkte kalın bir karton siperlik ile kaplamaktır.

hspace=0hspace=0

COLORIMETRE İLE EKRAN SIFIRLANMASI

Profesyonel sıfırlama işleminin renk konusunda uzman şirketlerin ürettikleri Ekran Kalibrasyon aletleriyle (Colorimeter) yapılması gerekir. Gretag-Macbeth, X-Rite, Minolta, Colorblind vb., firmaların üretmiş oldukları bu kalibrasyon aletleri CRT veya LCD ekranların orta merkezine yerleştirilir ve önceden bilgisayara yüklenmiş olan bu firmaların özel olarak yazdıkları ekran kalibrasyon programları çalıştırılır.

Ekran sıfırlama işleminin otomatik olarak gerçekleştiği bu programda, operatör tarafından yapılması gereken işlemler çok az ve çok basit düzeydedir; ekran ve çevre ışıklandırma koşullarının seçimi, ekran renk sıcaklığının tercihi, parlaklık ve kontrast ayarları ile profil isminin girilmesi.

Kalibrasyon cihazı, program dahilinde özel olarak düzenlenmiş ekrana yansıtılan beyaz, siyah, gri dahil 1000'e yakın farklı tonda renkleri otomatik olarak ölçerek RGB proton ve fosfor dengeleri ile aradaki farklılıkları hesaplar. Renk ölçümleri sonunda gerekli düzeltme değerlerini saptayarak sistemin monitör renk ayarları kapsamında doğrudan bilgisayarın ekran kartına yazarak ekran sıfırlama işlemini kısa sürede gerçekleştirmiş olur.

İşlem sonunda program tarafından saptanan yeni değerler ekran kartı (video card) üzerine kaydedilmiş olduğu için bilgisayar yeniden başlatıldığında, yeni düzeltilmiş RGB değerler doğrultusunda monitör beyaz, siyah ve gri tonlarla birlikte tüm renkleri sıfırlanmış olarak gerçek değerlerde gösterir.

Ancak bu işlemin tamamlanmasından sonra kesinlikle monitörün parlaklık, kontrast ve ışık standartları ayarlarının değiştirilmemesi gerekir. Bu sebeple bazı monitörlerin üzerinde bulunan ayar düğme veya tuşlarının bantla kapatılmasında yarar vardır.

Öte yandan oda içindeki aydınlatmanın da sabit kalması gerekir. Ekran konumu veya oda ışıklandırma değer ve yerleşimi değiştirildiğinde, ekran kalibrasyon işleminin yeniden yapılması gerekir. Ekran üzerine yansıyan nötr gri renk haricinde tüm renkler kalibrasyonunuzu olumsuz etkiler. Bu sebeple ilk sayımızda bahsetmiş olduğumuz ortam standartlarını tekrar gözden geçirmenizde yarar vardır.

Hiçbir zaman unutmayalım ki, standart değerlerden herhangi biri değiştiğinde, yapmış olduğunuz renk ayarları ve kalibrasyonlar da geçerliliğini yitirmiş olur. Renk ile ilgili karşılaştırma, rötuş, düzeltme vs., işlemlere başlamadan önce en az 30 dk ekranı açık tutmanızda yarar vardır. 

 

November 2005

 


Standartlar